Neurofeedback w sporcie

Trening neurofeedback jest stosowany na całym świecie w różnych dyscyplinach sportowych, celem podwyższenia wydajności sportowców na wielu płaszczyznach – poprawienie pamięci, koncentracji, redukcji lęku, koordynacji ruchów, stłumienie negatywnego dialogu wewnętrznego i tym podobne. Poniżej znajdują się artykuły opisujące zastosowanie neurofeedbacku w sporcie.

Biofeedback i wydajność taneczna – wstępne badanie

Wykazano w poprzednich badaniach, że neurofeedback alfa-theta powoduje znaczącą poprawę wydajności u studentów muzyki. Niniejsze badanie miało na celu rozszerzenie poprzedniego badania na inną sztukę artystyczną i porównanie neurofeedbacku alfa-theta z inną formą biofeedbacku: biofeedbackiem zmienności tętna (HRV). Dwudziestu czterech tancerzy (tańca towarzyskiego i latynoskiego) zostało losowo przydzielonych do trzech grup: jedna otrzymująca neurofeedback, jedna biofeedback HRV i jedna bez interwencji. Wydajność w tańcu oceniano przed i po treningu. Poprawę wydajności stwierdzono w grupach biofeedbacku HRV i alfa-theta, ale nie w grupie kontrolnej. Neurofeedback i biofeedback HRV wpłynęły na wydajność na różne sposoby. Wymagana jest replikacja badania z większymi próbkami badawczymi.

Wstęp

Kliniczne zastosowania neurofeedbacku zostały szeroko zbadane, zwłaszcza w dziedzinie zaburzeń funkcji poznawczych i nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Fale alfa (8–12 Hz) są związane z relaksacją, a sugerowano, że theta (4–7 Hz) częściowo odzwierciedlają pozytywny stan emocjonalny. Peniston i Kulkosky (1990) stwierdzili, że neurofeedback alfa / theta, w połączeniu z innymi terapiami, zmniejsza częstość nawrotów u zdrowych alkoholików.
Mniej uwagi poświęcono wpływowi treningu neurofeedbacku na zdrowych ochotników, którzy chcą zmienić swoją aktywność nerwową, aby wejść w stan „szczytowej wydajności”. Egner i Gruzelier (2003) włączali dźwięki z łagodną muzyką studentom z Royal College of Music, które reprezentowały poziomy ich fal mózgowych alfa i theta, pobierając dane EEG z punku Pz. Innym grupom uczniów poddano neurofeedback fal SMR i beta1 w Cz, interwencję w postaci ćwiczeń fizycznych, trening umiejętności umysłowych lub szkolenie z technik Alexander. Nie było grupy kontrolnej bez leczenia. Studenci zostali nagrani na wideo podczas wykonywania utworu zarówno przed, jak i po treningu. Filmy te zostały następnie przesłane do ekspertów oceniających, którzy nie znali czasu (przed lub po szkoleniu) i grupy szkoleniowej, z której pochodził muzyk. Filmy zostały ocenione na standardowych skalach ocen konserwatorium muzycznego. Stwierdzono, że uczestnicy grupy neurofeedback alpha / theta poprawili swoje muzyczne osiągnięcia nawet o dwa punkty, oraz nie zaobserwowano znaczących zmian w pozostałych grupach. Najbardziej trening neurofeedback wpłynął to na artyzm wykonania. W świetle teorii pobudzenia w sporcie można było oczekiwać, że poprawa była wynikiem zmniejszenia lęku poznawczego przed występem, a zmiany w EEG były zgodne z redukcją lęku, ale nie było różnicy w lęku przed występem, mierzonym przez Spielberger State Anxiety Inventory (STAI) między dowolnymi grupami, z których wszystkie uległy poprawie. Zainteresowanie wywołane wynikami Egnera i Gruzeliera było tak duże, że pojawiłą się potrzeba rozszerzenia badania na inne sztuki widowiskowe, aby przekonać się, jakie aspekty wykonania można poprawić. Niniejsze badanie miało na celu powtórzenie odkryć Egnera i Gruzeliera na temat poprawy wydajności muzycznej po neurofeedbacku alfa / theta w populacji tancerzy uniwersyteckich.
Niniejsze badanie dotyczyło również treningu zmienności rytmu serca (HRV), który jest inną formą biofeedbacku, która jest potencjalnie interesująca dla badaczy wydajności szczytowej. Badania powiązały zwiększony HRV z reaktywnością emocjonalną niemowląt (patrz badania Beauchaine, 2001), kompetencjami społecznymi u małych dzieci, obniżoną agresją u nastolatków i obniżoną wrogością u młodych dorosłych. Zmniejszony HRV jest związana zarówno z lękiem napadowym, jak i depresją. Oddychanie sześć razy na minutę występuje w katolickiej modlitwie różańcowej i mantrach jogicznych i powoduje znaczne zmiany w HRV i wrażliwości na baroreceptor. Te zmiany w równowadze autonomicznego układu nerwowego mogą przyczynić się do przyjemnych uczuć związanych z modlitwą i jogą.
Wracając do treningu HRV jako interwencji, wydaje się jasne, że wysoka HRV, szczególnie przy tej samej częstotliwości co odruch baroreceptorowy, ma fizjologiczne i prawdopodobnie psychologiczne korzyści. Gevirtz zbadał biofeedback HRV w rehabilitacji po zawale mięśnia sercowego, a także w leczeniu zespołu lęku napadowego, a Bessel i Gevirtz (1998) stwierdzili, że przekwalifikowanie oddechu zmniejsza niepokój i poprawia wyniki u gimnastyczek.
Dlatego w niniejszym badaniu porównano trening neurofeedback alfa / theta i trening HRV z grupą kontrolną bez leczenia w populacji tancerzy. Postawiono hipotezę, że obie te interwencje poprawią wydajność tancerzy na różne sposoby, ze względu na ich wpływ na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. Niniejsze badanie zostało przeprowadzone jako wstępny krok w tworzeniu programu interwencji psychofizjologicznej w celu optymalizacji wyników sportowców i artystów performerów.

Metoda

Uczestnicy
Uczestnikami było 24 studentów Imperial College Dance Sport Team (średni wiek = 21,6 lat). Tancerze występowali w parach damsko-męskich, a każda para była losowo przydzielana pod względem wieku i płci do jednej z trzech grup. Grupa 1 przeszła szkolenie a / t, grupa 2 przeszła szkolenie HRV, a grupa 3 nie przeszła szkolenia.
Z powodu sezonowych nieobecności i przerw, ośmiu uczestników zrezygnowało z badania, pozostawiając sześciu badanych otrzymujących a / t, czterech otrzymujących HRV i ośmiu pełniących rolę kontrolną. Ze względu na czas wakacji uniwersyteckich uczestnicy ćwiczyli w trakcie studiów w różnych ilościach, co jest brane pod uwagę przy obliczaniu zmian wyników.
Żaden z uczestników nie miał historii problemów ze zdrowiem fizycznym lub psychicznym, ani doświadczenia ani wiedzy na temat treningu biofeedback. Wszyscy uczestnicy zostali poinformowani przed badaniem i wyrazili pełną pisemną zgodę.

Procedura – neurofeedback alfa / theta
Przeprowadzono dziesięć sesji neurofeedbacku na uczestnika w ciągu czterech tygodni przy użyciu urządzenia Brainmaster (Ohio, USA) z aktywną elektrodą umieszczoną w Pz (za Egner & Gruzelier, 2003; Egner & Gruzelier, 2004a, 2004b, gdzie uzyskano znaczące wyniki z 10 sesji) z odniesieniem do ucha. Skórę przygotowano za pomocą NuPrep i elektrod połączonych pastą przewodzącą Ten20. Impedancje sprawdzono przez wizualną kontrolę surowego sygnału.
Uczestnicy usiedli w wygodnym krześle w zaciemnionym pokoju i zostali poinstruowali, aby się zrelaksować. Przed pierwszą sesją uczestnikom wyjaśniono podstawowe zasady neurofeedbacku i poinstruowano, aby zamknęli oczy i zrelaksowali się tak głęboko, jak to możliwe, bez zasypiania. Wszystkie sesje zostały przeprowadzone z zamkniętymi oczami.
Przeprowadzono 2-minutową sesję bez treningu przy zamkniętych oczach w celu oceny dominującej częstotliwości alfa (IAF), zgodnie z zaleceniami wytyczonymi przez Doppelmayr, Klimesch, Pachinger i Ripper (1998). Częstotliwość modalna w paśmie 8–12 Hz została wyodrębniona, a pasmo alfa obliczono jako 1,5 Hz po obu stronach tej wartości. Theta zdefiniowano jako pasmo 3 Hz, którego mediana częstotliwości leży 4 Hz poniżej IAF. Na przykład, jeśli uczestnik miał IAF 10 Hz, alfa była definiowana jako 8,5–11,5 Hz, a theta jako 4,5–7,7 Hz.
Trening biofeddback rozpoczął się po wstępnej ocenie i przybrał formę dźwięków prezentowanych uczestnikom przez słuchawki. Kiedy moc alfa uczestników była wyższa niż ich moc theta, słychać było dźwięk „szemrzącego strumienia”, a kiedy theta było wyższe niż alfa, zmieniało się to w „rozbijające się fale”. Każde pasmo miało również próg amplitudy, a ponadprogowe wybuchy alfa lub theta były nagradzane odpowiednio wysokim lub niskim dźwiękiem gongu. Progi te były ustawiane ręcznie przez badacza i aktualizowane tak, aby amplitudy alfa i theta przekraczały te progi w około 60% przypadków.
Przed każdą sesją neurofeedbacku uczestnikom czytano krótkie wprowadzenie, które instruowało ich, aby skupili się na oddychaniu i dźwiękach zwrotnych. Kazano im wyobrazić sobie poruszanie się w dół strumienia (ze względu na szum potoku) i w kierunku morza (ze względu na szum fal). Powiedziano im, że kiedy usłyszą fale, powinni wyobrazić sobie, jak tańczą w sposób, w jaki najbardziej chcieliby tańczyć. Niniejsza instrukcja została oparta na założeniu, że kierowanie obrazowaniem w stanie głębokiej relaksacji może pomóc w wykonaniu (np. Budzyński, 1977).
Każda sesja trwała 20 minut, a dane EEG były gromadzone w 20 jednominutowych „przebiegach”. Dźwięki zwrotne były następnie wyciszane, a uczestnik delikatnie wprowadzany w stan pełnej świadomości. Uczestnicy byli stale monitorowani przez eksperymentatora pod kątem nadmiernej aktywności delta lub zachowań przypominających sen, po czym byli delikatnie klepani w kolano, dopóki nie potwierdzili, że nie śpią.

Procedura – HRV Biofeedback
Szkolenie HRV przeprowadzono za pomocą Freeze-Framer (Boulder Creek, Kalifornia, USA). Urżadzenie zawiera fotopletyzmograf, który mocuje się do palca i oprogramowanie, które przedstawia falę ciśnienia tętna na ekranie i tworzy wykres tętna w czasie. Zmienność krzywej tętna jest konwertowana na „wynik”, który przedstawia rytmiczne zmiany tętna podczas oddychania.
Do treningu wykorzystano protokół 10 sesji podobny do tego, który opracowali Lehrer, Vaschillo i Vaschillo (2000). Użycie 10 sesji miało dodatkową zaletę polegającą na kontrolowaniu efektów przez terapeuty między dwoma grupami biofeedbacku. Celem szkolenia było umożliwienie uczestnikom oddychania na ich częstotliwości rezonansowej. Protokół był półelastyczny i można go było modyfikować w celu dostosowania do różnych wskaźników uczenia się. Uczestnicy byli przez cały czas monitorowani pod kątem oznak hiperwentylacji i poinstruowani, aby oddychać powoli, ale nie głębiej niż zwykle, i zgłaszali wszelkie objawy eksperymentatorowi. Każda sesja, podobnie jak sesje neurofeedbacku, trwała 20 minut.

Procedura – grupa kontrolna
Uczestnicy kontrolni zostali poinformowani o naturze badania i że nie otrzymają żadnej interwencji. Poinstruowano ich, aby normalnie praktykowali taniec.

Ocena tańca
Oceny występów tanecznych dokonywano przed i po treningu. Tancerze byli oceniani w niestandardowych skalach ocen stworzonych przez dwóch wykwalifikowanych sędziów tańca, a oceny były przyznawane w skali od jednego do pięciu za technikę, muzykalność, wyczucie czasu, umiejętność współpracy (partnerstwo), styl i ogólne wykonanie. Jest to standardowa skala używana do krajowych ocen tańca. Podczas gdy uczestnicy występowali w parach, oceniani byli indywidualnie. Wykorzystano dwóch sędziów i uśredniono ich wyniki. Sędziowie byli ślepi na grupę uczestników. Jeden sędzia był wicemistrzem mistrzostw świata w tańcu towarzyskim.

Wyniki

Uczestnicy otrzymali średnio 9 ± 1,26 sesji biofeedbacku.

Wydajność taneczna
Oceny od dwóch sędziów uśredniono dla każdego tancerza we wszystkich podskalach i przedstawiono w Tabeli 2 z odchyleniami standardowymi w nawiasach. Jak widać, wszystkie grupy poprawiły się dzięki treningowi.

Tabela 1: Średnia i odchylenie standardowe wieku dla trzech grup

Grupa

Średni wiek (odchylenie standardowe)

Neurofeedback

20.73 (2.42)

HRV

19.84 (2.21)

Kontrolna

21.05 (2.51)

 

            Na potrzeby analizy dane potraktowano jako nieparametryczne ze względu na małą liczbę badanych, porządkowy charakter skal ocen oraz niewielki rozmiar liczb całkowitych biorących udział w punktacji (1–5).

Wyniki przedtreningowe odjęto od wyników uzyskanych po treningu, a otrzymane wyniki różnic wykorzystano do analizy. Większość tancerzy wyjeżdżała do domu na wakacje uniwersyteckie, więc odbyła sześć sesji treningowych, ale jeden tancerz z grupy HRV i trzech z grupy kontrolnej pozostało na uniwersytecie, aby przygotować się do nadchodzących zawodów i odbyło 12 sesji ćwiczeń. W świetle powyższego, wyniki różnic zostały podzielone przez liczbę sesji treningowych dla każdego uczestnika, aby uzyskać wynik „poprawy na sesję treningową”. Wyniki te następnie uśredniono, aby uzyskać wynik „średniej różnicy skorygowanej o ilość treningu” dla grupy jako całości. Wyniki różnicowe, ilość ćwiczeń w każdej grupie i skorygowane o ilość treningu wyniki różnicowe przedstawiono w Tabeli 2.

Testy U Manna-Whitneya na skorygowanej ilością trenigów średniej różnicy wyników wykazały, że grupa neurofeedbacku poprawiła się istotnie (z = 2,452, p <0,05) bardziej niż grupa kontrolna oraz że grupa HRV również poprawiła się istotnie (z = 2,389, p <0,05 ) bardziej niż grupa kontrolna (patrz rys. 1). Nie było istotnej różnicy między grupami biofeedbacku (z = 0,176, ns).

Trening neurofeedbacku i HRV różnie wpływał na podskale występów tanecznych (patrz rys. 2). Po pierwsze, na poparcie przewagi biofeedbacku przedstawionej przez uśrednione oceny, test U Manna Whitneya wykazał, że biofeedback per se przewyższa „Ogólne wykonanie” (z = 2,080, p <0,05), podczas gdy nie ma żadnych korzyści dla grup biofeedbacku dla „Muzykalność” (z = 0,897, p = 0,41), „Partnerstwo” (z = 0,273, p = 0,83) lub „Styl występu” (z = 1,48, p = 0,14).

Były jednak dwa zróżnicowane efekty biofeedbacku. W przypadku podskali „Wyczucie czasu” test U Manna-Whitneya wykazał, że grupa neurofeedback poprawiła się znacznie bardziej niż grupa kontrolna (z = 2,688, p <0,05), podczas gdy w podskali techniki grupa HRV poprawiła się znacznie bardziej niż grupa kontrolna (z = 2,138, p = 0,05).

 Wskaźniki uczenia się przez informacje zwrotne

            Dla neurofeedbacku obliczono dwa wskaźniki uczenia się, współczynnik uczenia się w ramach sesji (korelacja między stosunkiem theta / alfa na blok minutowy a liczbą bloków w sesji) (średnia r = 0,39, zakres: r = −0,04 do 0,73) oraz współczynnik międzysesyjny (korelacja między współczynnikiem wewnątrzsesyjnym a numerem sesji w celu ustalenia, czy wewnątrzsesyjne zmiany współczynników theta / alfa zachodziły szybciej między sesjami) (średnia r = 0,28, zakres: r = −0,05 do 0,53). Współczynnik uczenia się przez sprzężenie zwrotne obliczono dla treningu HRV na podstawie wyników „porywania” dostarczonych przez program Freeze Framer (średnia r = 0,20, zakres: r = -0,05 do 0,78). Żaden z obliczonych wskaźników uczenia się nie korelował przy p = 0,05 z poprawą wydajności. Jak widać w Tabeli 3, wyników tych nie można przypisać treningom w grupie kontrolnej ćwiczącej więcej.

 

Tabela 2: Średnia i odchylenie standardowe wyników przed i po treningu dla trzech grup

Grupa

Wynik przed treningiem

Wynik po treningu

Neurofeedback (n=6)

3.85 (0.51)

4.32 (0.40)

HRV-feedback (n=4)

3.44 (0.40)

3.96 (0.32)

Kontrolna (n=8)

3.54 (0.43)

3.84 (0.38)

Rysunek 1: Zarówno grupa neurofeedbacku alfa / theta, jak i grupa trenująca HRV poprawiły swój taniec znacznie bardziej niż grupa kontrolna.

Rysunek 2: Technika została znacznie poprawiona dzięki treningowi HRV. Wyczucie czasu zostało znacznie poprawione dzięki treningowi neurofeedback. Ogólna wydajność została znacznie poprawiona przez biofeedback NFB i HRV.

 

 Tabela 3: Różnice w wynikach przed / po treningu, średnia liczba sesji treningowych na osobę i skorygowane przez ilość treningów wyniki różnic dla trzech grup

Grupa

Różnica w wyniku

Średnia liczba sesji treningowych

Skorygowana przez liczbę treningów różnica w wyniku

Neurofeedback

0.47 (0.43)

6

0.47 (0.43)

HRV

0.52 (0.38)

7.5

0.49 (0.39)

Kontrolna

0.30 (0.42)

8.25

0.23 (0.40)

 

Dyskusja

            Niniejsze badanie dostarcza wstępnych dowodów, że zarówno neurofeedback alfa / theta, jak i biofeedback HRV, poprawiają wydajność taneczną, ocenianą przez sędziów ślepych na rodzaj grupy badanej, w porównaniu z grupą kontrolną bez leczenia. Było to widoczne w średniej ocenie w podskalach, a także w sumarycznej skali „ogólnego wykonania”. Dwa podejścia do różnych form biofeedbacku również ujawniły pewne zróżnicowane wpływy. Podskala „wyczucia czasu” została poprawiona przez neurofeedback, a „technika” została ulepszona przez biofeedback HRV. Sędziowie tańca zauważyli, że biorąc pod uwagę stosunkowo długi czas doskonalenia tańca, nawet półpunktowa zmiana ma znaczenie w zawodach. Wyniki poszerzają prace Egnera i Gruzeliera (2003), którzy w wyniku treningu alfa / theta stwierdzili znaczącą poprawę w zakresie artyzmu u muzyków konserwatorium w dwóch segmentowych badaniach.

            Porges (2003) argumentował, że HRV jest związane z gestami i ekspresją społeczną, ponieważ „inteligentny” nerw błędny, który zapewnia RSA, ewoluował w tym samym czasie, co gest społeczny i wyraz twarzy. Taniec ma swoje źródło w społecznych rytuałach i komunikacji i nie jest bezzasadne przypuszczenie, że wysoki HRV, związany z reaktywnością emocjonalną i obniżoną agresją, może ułatwiać taniec.

            Wskaźniki uczenia się neurofeedback nie wykazały istotnej korelacji ze zmianą wydajności. Nie było to zgodne z ustaleniami Egnera i Gruzeliera wskazującymi na silną korelację między uczeniem się neurofeedbacku a zmianami w wykonaniu muzyków. Jedną z przyczyn rozbieżności może być fakt, że pięciu z sześciu uczestników neurofeedbacku w niniejszym badaniu miało poziom theta wyższy niż alfa na początku badania, podczas gdy było to tylko około 10% u uczestników badania Egnera i Gruzeliera. Wiele badań z zakresu psychologii sportu sugeruje, że relaksacja i wyobraźnia skutecznie poprawiają wydajność i jest prawdopodobne, że głęboko rozluźniony stan theta nad alfa może ułatwić tworzenie obrazów poprawiających wydajność. Uczestnicy niniejszego badania zwiększali swoje średnie stosunki theta / alfa w trakcie sesji (a przegląd danych EEG z 38 osób w profilach sesji jest zasadniczo podobny, niezależnie od wyjściowych poziomów alfa i theta) i jest możliwe, że ciągłe utrzymywanie theta nad alfa, tak jak robiło to pięciu na sześciu uczestników, oznaczało, że zależność między stosunkiem theta / alfa a wydajnością mogła stać się mniej wyraźna. Jest możliwe, że ci uczestnicy, w przeciwieństwie do uczestników badania Egnera i Gruzeliera, poprawiliby swoje wyniki, używając kierowanych obrazów bez informacji zwrotnej, ponieważ znajdowali się w stanie theta nad alfa na początku badania. Wymagane są dalsze badania dynamiki EEG osób, u których poziom theta przekracza alfa w punkcie początkowym.

            Niniejsze badanie ma kilka ograniczeń, w szczególności małe grupy, dlatego należy je uznać za odkrywcze. Można również argumentować, że porównując dwa warunki interwencji z grupą kontrolną bez interwencji, badanie jest narażone na efekty kontaktu z terapeutą; zaobserwowane wyniki mogły wynikać jedynie z tego, że uczestnicy w ogóle mieli jakikolwiek kontakt z eksperymentatorem. Wydaje się mało prawdopodobne, aby było to całkowite wyjaśnienie, ponieważ te dwie interwencje wpłynęły na występy taneczne w różny sposób, co jest mało prawdopodobne, aby wynikało z prostego efektu „placebo” wywołanego kontaktem z eksperymentatorem i przekonaniem, że ktoś otrzymuje skuteczną interwencję. Niemniej jednak replikację należy przeprowadzić na większych próbach. Grupa pozorowanego neurofeedbacku zamiast kontroli bez leczenia i pomiaru lęku przed występem również byłaby pouczająca.

            Badanie, zwłaszcza rozważane wraz z ustaleniami Egnera i Gruzeliera (2003), sugeruje, że w oczekiwaniu na dalsze badania z większymi grupami, trening neurofeedbacku i HRV może być użyty jako dodatek do bardziej tradycyjnych interwencji psychologii sportu, takich jak sterowanie obrazami. Jednak jego wynik można dodać do rosnącej liczby badań potwierdzających skuteczność biofeedbacku w zwiększaniu wydajności.

 Opracowano na podstawie: Raymond J., Sajid I., Parkinson L., Gruzelier J., „Biofeedback and Dance Performance: A Preliminary Investigation”.

Bibliografia:

Aftanas, L. I., & Golocheikine, S. A. (2001). Human anterior and frontal midline theta and lower alpha reflect emotionally positive state and internalised attention: High-resolution EEG investigation of meditation. Neuroscience Letters, 310, 57–60.
Beauchaine, T. (2001). Vagal tone, development, and Gray’s motivational theory: Toward an integrated model of autonomic nervous system functioning in psychopathology. Developmental Psychopathology, 13(2), 183– 214.
Berger, B. C., & Gevirtz, R. (2001). The treatment of panic disorder. A comparison between breathing retraining and cognitive behaviour therapy. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 26(3), 227–228.
Bernardi, L., Sleight, P., Bandinelli, G., Cencetti, S., Fattorini, L., Wdowczyc-Szulc, J., & Lagi, A. (2001). Effect of rosary prayer and yogic mantras on autonomic cardiovascular rhythms: Comparative study. British Medical Journal, 323, 1446–1449.
Bessel, J., & Gevirtz, R. (1998). Effects of breathing retraining versus cognitive techniques on cognitive and somatic components of state anxiety and on performance of female gymnasts. Biological Psychology, 48(1), 18.
Budzynski, T. H. (1977). Tuning in on the Twilight Zone. Psychology Today, August. Del Pozo, J., & Gevirtz, R. (2002). The effect of resonant frequency cardiac biofeedback training on heart rate variability in a cardiac rehabilitation population. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 27(4), 311.
Doppelmayr, M., Klimesch, W., Pachinger, T., & Ripper, B. (1998). Individual differences in brain dynamics: Important implications for the calculation of event-related band power. Biological Cybernetics, 79, (1) 49–57.
Doussard-Roosevelt, J. A., Porges, S. W., Scanlon, J. W., Alemi, B., & Scanlon, K. B. (1997). Vagal regulation of heart rate in the prediction of developmental outcome for very low birth weight preterm infants. Child Development, 68(2), 173–186.
Egner, T., & Gruzelier, J. H. (2001). Learned self-regulation of EEG frequency components affects attention and event-related brain potentials in humans. Neuroreport, 12(18), 4155–4159.
Egner, T., & Gruzelier, J. H. (2003). Ecological validity of neurofeedback: Modulation of slow-wave EEG enhances musical performance. Neuroreport, 14(9), 1221–1224.
Egner, T., & Gruzelier, J. H. (2004a). The temporal dynamics of electroencephalographic responses to alpha/theta neurofeedback training in healthy subjects. Journal of Neurotherapy, 8(1), 43–58.
Egner, T., & Gruzelier, J. H. (2004b). EEG biofeedback of low beta band components: Frequency-specific effects on variables of attention and event-related brain potentials. Clinical Neurophysiology, 115, 131–139.
Fazey, J., & Hardy, L. (1988). The inverted-U hypothesis – a catastrophe for sport psychology. British Association of Sports Sciences Monograph, 1, Leeds, UK: National Coaching Foundation.
Fuchs, T., Birbaumer, N., Lutzenberger, W., Gruzelier, J. H., & Kaiser, J. (2003). Neurofeedback treatment for attention-deficit/hyperactivity disorder in children: A comparison with methylphenidate. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 28(1), 1–12.
Gruzelier, J. H., & Egner, T. (2004) Physiological self-regulation: Biofeedback and neurofeedback. In A.Williamon (Ed.), Musical excellence; strategies and techniques to enhance performance (pp. 197–219). Oxford: Oxford University Press.
Gruzelier, J., & Enger, T. (2005). Critical validation studies of neurofeedback. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 14, 83–104.
Kamiya, J. (1968). Conscious control of brainwaves. Psychology Today, 1, 56–60. Lehrer, P. M., Vaschillo, E., & Vaschillo, B. (2000). Resonant frequency biofeedback training to increase cardiac variability: Rationale and manual for training. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 25(3), 177–191.
Mezzacappa, E., Tremblay, R. E., Kindlon, D., Saul, J. P., Arseneault, L., Seguin, J., Pihl, R. O., & Earls, F. (1997). Anxiety, antisocial behavior and heart rate regulation in adolescent males. Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 38(4), 457–469.
Peniston, E. G., & Kulkosky, P. J. (1990). Alcoholic personality and alpha-theta brainwave training. Medical Psychotherapy, 3, 37–55.
Porges, S. W. (2003) The Polyvagal Theory: Phylogenetic contributions to social behavior. Physiology and Behaviour, 79(3), 503–513.
Raymond, J., Varney, C., Parkinson, L. A., & Gruzelier, J. H. (2005). The effects of alpha/theta neurofeedback on personality and mood. Cognitive Brain Research (in press). Rossiter, T. R., & LaVaque, T. J. (1995). A comparison of EEG biofeedback and psychostimulants in treating attention deficit hyperactivity disorders. Journal of Neurotherapy, 1, 48–59.
Sloan, R. P., Shapiro, P. A., Bigger, J. T., Bagiella, E., Steinman, R. C., & Gorman, J. M. (1994). Cardiac autonomic control and hostility in healthy subjects. American Journal of Cardiology, 74(3), 298–300.
Vernon, D., Frick, A., & Gruzelier, J. H. (2004). Neurofeedback as a treatment for ADHD: A methodological review with implications for future research. Journal of Neurotherapy, 8, 53–82.
Vernon, D., Egner, T., Cooper, N., Compton, T., Neilands, C., Sheri, A., & Gruzelier, J. H. (2003). The effect of training distinct neurofeedback protocols on aspects of cognitive performance. International Journal of Psychophysiology, 47, 75–85.
Weinberg, R. S., Seabourne, T. G., & Jackson, A. (1981). Effects of visuo-motor behavior rehearsal, relaxation, and imagery on karate performance. Journal of Sport Psychology, 3, 228–238.
Wrisberg, C. A., & Anshel, M. H. (1989). The effect of cognitive strategies on the free throw shooting performance of young athletes. The Sport Psychologist, 3, 95–104.
Yeragani, V. K., Pohl, R., Balon, R., Ramesh, C., Glitz, D., Jung, I., & Sherwood, P. (1991). Heart rate variability in patients with major depression. Psychiatry Research, 37I(1), 35–46.
Yeragani, V. K., Pohl, R., Berger, R., Balon, R., Ramesh, C., Glitz, D., Srinivasan, K., & Weinberg, P. (1993). Psychiatry Research, 46(1), 89–103.
Yerkes, R. M., & Dodson, J. D. (1908). The relation of strength of stimulus to the rapidity of habit formation. Journal of Comparative Neurology and Psychology, 18, 459–482.

Neurofeedback jako skuteczne narzędzie wspierające wyniki sportowców

           Biofeedback (BF) i neurofeedback (EEG BF lub NF) oferują wiele możliwości rozwoju i doskonalenia różnych umiejętności potrzebnych do zdobywania osiągnięć w sporcie. Zazwyczaj umiejętności umysłowe uznawane za ważne w sporcie obejmują rozmowę wewnętrzną, wyobraźnię, wyznaczanie celów, zarządzanie energią, skupienie uwagi, pewność siebie i gotowość do rywalizacji[1]. Dodatkowo BF / NF mogą przynieść korzyści w redukcji zmęczenia, zapobieganiu urazom, regeneracji oraz w przyspieszeniu uczenia się /wykonywania umiejętności.

            BF w sporcie ma długą historię wynalazczości z trenerami, sportowcami i psychologami sportowymi projektującymi lub dostosowującymi urządzenia do dalszego treningu sportowego. Przykłady obejmują użycie poziomicy stolarskiej na kanadyjskim czółnie lub kajaku w celu uzyskania informacji o ruchu ciała na wodzie; stanie z jedną stopą na każdej z dwóch wag w celu pomiaru zmian ciśnienia ciała podczas wydarzeń strzeleckich; taśma klejąca na czole, ostrzegająca sportowca o skurczach mięśni; lub trener ściskający dłonie swoim sportowcom w celu określenia temperatury skóry i pocenia się rąk, co może być dokładnym wskaźnikiem nie tylko gotowości do zawodów, ale także obawy przed porażką.

            Wykorzystanie profesjonalnie zarządzanego BF / NF w sporcie zyskało mocniejszy przyczółek w sporcie zawodowym, np. w klubach piłkarskich we Włoszech, Anglii i Hiszpanii[2] oraz w drużynach hokejowych w Kanadzie, gdzie włączono BF / NF do programów szkoleniowych. Drużyny olimpijskie z Ameryki Północnej, Europy, Azji i Południowej Afryki nadal zwiększają liczbę uczestników, którym zapewnia się BF / NF w specjalnie zaprojektowanym pomieszczeniu[3]. Prywatne kluby wielu dyscyplin sportowych kupują obecnie sprzęt BF / NF do wspomagania w dyscyplinach takich jak gimnastyka, baseball, judo, tenis i inne sporty. Niektóre kluby korzystają z usług profesjonalnie wyszkolonych konsultantów, inne kupują sprzęt, a ich personel sportowy „uczy się na bieżąco” korzystania z tych narzędzi.

            Praktykujący BF/NF w sporcie zasadniczo podążali za paradygmatami używanymi w tradycyjnym stosowaniu BF do celów medycznych i psychologicznych. Niedawno zaproponowano modele integracji BF/NF z otoczeniem sportowym[4][5]. W kilku przeglądach przedstawiono tylko te badania, w których uczestniczyli sportowcy, biorąc pod uwagę, że istnieje znacząca różnica między nimi a nie-sportowcami, którzy często są badani.

            Większość prac opublikowanych na temat BF/NF w sporcie składa się z badań terenowych lub interwencji klinicznych, przy bardzo niewielu dobrze kontrolowanych projektach badawczych. Celem tego opracowania jest przedstawienie podsumowania, a nie dogłębnego, krytycznego przeglądu literatury, aby zilustrować istniejące możliwości. Brak odpowiednich grup kontrolnych, niejasna metodologia i metody statystyczne, uwzględnienie niewalidowanych miar wyników i tym podobne, w wielu przypadkach uniemożliwiają wyciągnięcie mocnych wniosków, jednak, ogólnie rzecz biorąc, zachęcające raporty o wynikach wydają się stanowić pomocne wskazówki i sugestie dotyczące przyszłych badań. Ponadto, bardzo niewiele badań zostało przeprowadzonych w rzeczywistych warunkach sportowych, ze względu na zakaz używania sprzętu badawczego w sporcie. Czytelników zainteresowanych bardziej dogłębnymi przeglądami BF w literaturze sportowej odsyła się do innych źródeł (Ash i Zellner, 1977; Blumenstein, BarEli i Tenenbaum, 2002; Collins i McPherson, 2006; Hatfield i Landers, 1983; Leonards, 2003a , 2003b; Petruzzello, Landers i Salazar, 1991; Sime, 1985; Tenenbaum, Corbett i Kitsantas, 2002; Wilson i Hamilton, 1983; Zaichkowsky i Fuchs, 1988). W przypadku recenzji skupiających się na EEG i EEG BF w literaturze sportowej czytelnicy mogą znaleźć inne interesujące badania (Gruzelier, Egner i Vernon, 2006; Hammond, 2007; Hatfield, Haufler i Spalding, 2006; Hatfield i Hillman, 2001; Lawton , Hung, Saarela i Hatfield, 1998; Vernon, 2005).

            Aby ustalić skuteczność BF/NF w sporcie, należy wykazać co najmniej, że:

  1. System monitorujący biofeedback jest odpowiedni dla optymalnej wydajności, a zmiany w zapisie systemu są związane z poprawą wydajności (funkcjonowanie ukazane przez system jest „wystarczająco dobre” i nie wymaga poprawy). Na przykład temperatura dłoni lub stóp może nie wpływać niekorzystnie na biegacza maratońskiego, a trening tego systemu może nie wpływać na wyniki w czasie maratonu.
  2. Sportowiec ma braki w odpowiedniej modalności podczas wykonywania aktywności sportowej.
  3. Trening odpowiedniego systemu powoduje, że sportowiec uczy się monitorowania i kontrolowania systemu, i może to robić pod wpływem stresu zawodów.

            Zatem ustalenia i sugestie zawarte w tym opracowaniu należy traktować jako wstępne badania, z nadzieją, że inni również zaczną tworzyć programy kliniczne i badawcze BF/NF, które mają szczególne zastosowanie w sporcie. Istnieje wiele miejsc w ramach programu treningu sportowego, w których uważa się, że BF/NF mogą być pomocne, różniąc się w zależności od sportu, sportowca i obecnego etapu programu treningowego. Na przykład BF/NF można łączyć z:

  1. Treningiem fizycznym: kształtowanie siły i kondycji, zapobieganie kontuzjom, rehabilitacja urazów, kontrolowanie stref treningowych (np. tętno), ocena zmęczenia mięśni i ośrodkowego układu nerwowego.
  2. Treningiem umiejętności sportowych: efektywne i nieefektywne reakcje organizmu (mięśnie, tętno, częstość oddechów, stan mózgu itp.), dostrajanie umiejętności, spójność wykonania, wiedza o tym, kiedy ktoś jest „w strefie”.
  3. Treningiem taktycznym: obecnie filmy z nagranimi rozgrywki są używane bezpośrednio po rozgrywce, szczególnie w piłce nożnej, jako sposób na poznanie wyników. Można przekazać osobie informację zwrotną podczas oglądania lub poznać jej reakcje fizjologiczne za pośrednictwem BF/NF.
  4. Treningiem umysłowym: Umiejętności wykorzystywane przez elitarnych sportowców obejmują obrazowanie, wyznaczanie celów, kontrolę myśli, zarządzanie podnieceniem w rywalizacji, strategie radzenia sobie z rywalizacją i tak dalej. Plany przygotowania przed zawodami również można by ułatwić dzięki BF/NF.
  5. Szkoleniem społecznym: można by wdrożyć BF/NF, aby zapewnić informacje zwrotne na temat reakcji interpersonalnych z trenerem, zawodnikami i członkami zespołu.

 

Wymagania specyficzne dla sportu

            Podstawowe badania fizjologiczne i psychofizjologiczne sportowców zidentyfikowały aspekty unikalne dla elitarnych zawodników, które należy wziąć pod uwagę podczas rozwijania BF/NF w środowisku sportowym. Na przykład kontrola umysłowa umiejętności elitarnych sportowców różni się od kontroli tych, którzy są mniej uzdolnieni, a ta z kolei różni się od kontroli u niesportowców[6]. Co więcej, eksperci różnią się od tych, którzy są mniej wprawni, nawet jeśli aktywują mięśnie wykonujące te same umiejętności[7]. W badaniu z 2005 roku stwierdzono różnice w reprezentacji kory mózgowej w zależności od mięśni używanych w sporcie, które przypisano treningowi.[8] Nawet elitarni sportowcy tego samego sportu mogą różnić się od siebie psychofizjologicznie w większym stopniu niż ci badani w analogowych warunkach laboratoryjnych[9].

            Kiedy jest się zaangażowanym w ruch, zmiany w jednostce komplikują reakcje psychofizjologiczne; w związku z tym to, co mogło być optymalne w warunkach bezruchu (tj. trening w gabinecie), może nie być optymalne podczas zawodów. Na przykład podczas ruchu zmęczenie mięśni jest bardziej widoczne u mężczyzn[10], a zmiany w oddychaniu są inne u kobiet lub osób o mniejszych rozmiarach ciała[11]. Wyjątkowość występująca między sportami i w określonych okolicznościach w sporcie wymaga interwencji indywidualnych i sportowych. Na przykład podczas rajdu tenisowego gracze mogą odnieść korzyści z nauki kontrolowania stanu mózgu i ciała, co sprzyja rozluźnieniu lub aktywowaniu odpowiednich mięśni, jednocześnie skupiając swoją uwagę w „świadomy” sposób, aby dostosować się do otoczenia i przeciwnika, oraz dokonalić odpowiednią strategię przed uderzeniem piłki. Jednakże, aby oddać szybki serwis, gracze mogą potrzebować nauczyć się „reagować”, a nie myśleć, ponieważ stan mózg-ciało będzie inny. Obie sytuacje są otwarte na trening z BF/NF, z kreatywnym rozwojem protokołów i ekranów, które mogą pomóc graczowi w nauce odpowiednich umiejętności.

            W golfie istnieje wiele czynników rozpraszających uwagę, które wizualnie i słuchowo potęgują wątpliwości i lęki w umyśle golfisty. Oddychanie, zmienność tętna (HRV) i elektromiografia (EMG) mogą powodować, że gracz jest tak pochłonięty gromadzeniem i przetwarzaniem informacji, że staje się on nieświadomy zewnętrznych i wewnętrznych rozmów. Następnie, gdy rutyna przed strzałem stopniowo zmierza w kierunku punktu akcji, wyobraźnia uderzenia i niezłomne zaangażowanie w strategię i cele stają się kluczowe dla sukcesu, gdy golfista wykonuje zamach.

           

Modele do szkolenia BF/NF

            Modele treningowe zostały zaproponowane przez kilku autorów, ale żaden pojedynczy model nie przeszedł dokładnych testów. Wczesnym modelem sugerującym, jak zwiększyć wydajność, był „Model optymalnej wydajności i zdrowia” Wilsona i Birda (1981), określający, co jest potrzebne, a następnie, jaki trening BF/NF może najlepiej odpowiadać na potrzebę poprawy wydajności przy zachowaniu zdrowia.

           

Opracowanie modelu optymalnej wydajności

            Model zaczyna się od analizy zadań, koncentrując się na tym, co jest potrzebne do odniesienia sukcesu. Następna jest szczegółowa ocena osoby, przeprowadzana w celu ustalenia, czy ma ona to, co jest potrzebne do odniesienia sukcesu. Jeśli tak, następnym krokiem jest szkolenie/coaching, który koncentruje się na kontroli ciała i umysłu poprzez uwzględnienie informacji zwrotnej. Wzmocnienie dla prawidłowego zachowania, przeplatane czasem na regenerację, to zwiększona wydolność, a także dobre zdrowie.

            Pierwszym krokiem do optymalizacji wyników jest dokładne określenie, jaki zakres jest potrzebny w każdym sporcie w każdej sytuacji (fizjologicznej, psychologicznej, społecznej itp.). Wśród nich są odrębne wymagania dotyczące np. wielkości centrum koszykówki, dla gimnastyczki lub liniowego piłki nożnej; dostępność szybkokurczliwych włókien mięśniowych u sprinterów; motywacja do wytrwania w czasie; i finanse lub możliwości do uzyskania szkolenia. Dodatkowo cechy perfekcjonizmu (zawsze konieczność wykonywania rzeczy poprawnie), zdolność skupienia uwagi i kontrola stanów umysłu mogą być elementami niezbędnymi do osiągnięcia sukcesu. Drugim krokiem jest ustalenie, czy sportowiec posiada te elementy, poprzez dokładną ocenę, a następnie określenie ilości treningu niezbędnego do osiągnięcia tych cech. Trzecim krokiem jest wyszkolenie sportowca poprzez celową praktykę w celu uzyskania lub udoskonalenia elementów, które najbardziej poprawią wyniki sportowe[12]. Ten trening wymaga informacji zwrotnej na temat bezpośrednich wyników (wynik; czy piłka jest w środku czy na aut?) oraz informacji zwrotnej na temat wyników, ale tego, co organizm robił, aby uzyskać wynik. W tym miejscu BF/NF są niezbędne dla obiektywnej oceny stanów dotyczących tego, co robi/myśli wykonawca podczas dobrych i złych wyników. Umiejętności BF/NF muszą być zintegrowane z innymi umiejętnościami sportowymi i z solidnymi zasadami uczenia się umiejętności i celowym ćwiczeniem. Wreszcie sportowiec jest nagradzany za osiągnięcie celu lub postęp w jego realizacji – wygrywanie i ulepszanie. Trening BF/NF musi być „periodyzowany” w ramach całego treningu sportowego z odpowiednimi stosunkami pracy do odpoczynku, a następnie przenoszony i stosowany w środowisku zawodowym[13].

            Zazwyczaj ocena i trening BF/NF obejmuje jedną lub wszystkie z następujących czynności, ogólnie zintegrowanych z umiejętnościami treningu umysłowego: elektromiografia powierzchni czołowej (SEMG), czworoboczny SEMG, SEMG lokalizacji specyficznej dla sportu, aktywność elektrodermalna dłoni (EDA), tętno (HR) oraz HRV, częstość oddechów (RR) i umiejscowienie, temperatura powierzchni dłoni i neurofeedback w punkcie FCz związany z odprężeniem i uwagą.

            W 1997 roku opublikowano model, w jaki sposób włączyć BF do treningu umysłowego w sporcie.[14] W „Pięciostopniowym podejściu Wingate” wykorzystano HR i elektrodermalny BF jako pomoc w nauczaniu kontroli przywspółczulnej (uspokajającej) i współczulnej (aktywującej). BF/NF został zintegrowany etapami (wprowadzenie, identyfikacja, symulacja, transformacja i realizacja), które obejmowały trening relaksacyjny, obrazowanie, symulację, próbę wideo i trening w warunkach rywalizacji. Podręcznik Blumensteina szczegółowo opisuje zastosowanie modelu w zespołach sportowych[15].

           Wykorzystując obszerną pracę Hanina (2000) nad identyfikacją indywidualnej strefy optymalnej funkcji, która wykorzystuje retrospektywne raportowane przez sportowca poziomy emocjonalne oraz to, czy sportowiec znajduje się w „strefie”, czy poza nią, grupa Tenenbauma ulepszyła model poprzez połączenie fizjologicznego (np. HR, EDA, SEMG, HRV) oraz odczuwanego pobudzenia i wydajności za pomocą matematycznego modelu probabilistycznego.[16][17] Manipulując wieloma introspekcyjnymi danymi sportowca, uczuciami związanymi z gradientami afektu (zarówno pobudzenia, jak i przyjemności) oraz miarami fizjologicznymi i wydolnościowymi, określają one najlepsze strefy dla danej osoby i związane z nimi prawdopodobieństwo lepszych wyników. Nazwali to „strefami wydajności związanymi z indywidualnym afektem” (IAPZ), ponieważ procedura promuje identyfikację indywidualnych różnic w obrębie każdego gracza i sportu. Uwzględnia interaktywny charakter kilku emocji podczas wczesnych i późnych faz zawodów. Identyfikuje również modalność BF, na którą uczestnik zareagował najsilniej podczas zawodów, która jest następnie wykorzystywana do treningu. Dodatkowo, gdy sportowcy osiągali optymalne lub bliskie optymalnych poziomy, zgłaszali doświadczanie podwyższonego poziomu pobudzenia i czuli, że ich emocje są przyjemne i pomocne.

 

Neurofeedback lub EEG BF

             Jak wspomniano wcześniej, ponieważ pojawiło się kilka opinii na temat stosowania EEG w sporcie, tutaj przedstawiono tylko streszczenie. Ocena i trening EEG ze sportowcami wymaga tych samych standardów i praktyk, jak tych w certyfikowanym neurofeedbacku do celów klinicznych. Zakłada się, że osoby chcące prowadzić NF przeszły szkolenie i nadzór u wykwalifikowanego specjalisty ze względu na złożoność szkolenia EEG i potencjalne reakcje niepożądane[18]. Istotna różnica w sporcie polega na tym, że terapeuta musi w pełni rozumieć zadania, które sportowiec musi wykonać, aby trenować celowe stany. NF może być używany, aby pomóc sportowcom skupić uwagę w chwilach nudy i rozproszenia, wydłużyć czas, w którym się skupiają, mierzyć i trenować obrazowanie, zwiększać produktywne myślenie, ograniczać negatywne lub nieproduktywne myślenie, zwiększać świadomość myśli i uczuć oraz wchodzenie „do strefy”. Terapeuci powinni również rozszerzyć korzyści płynące z NF na proces rywalizacji poprzez integrację z dobrymi umiejętnościami psychologii sportu. Dodatkowo zaleca się trening w symulowanych warunkach współzawodnictwa, aby zwiększyć transfer do rzeczywistych zawodów. Jeśli to możliwe, ocena EEG i trening powinny być wykonywane podczas osiągania rzeczywistych wyników sportowych, co jest możliwe w sportach strzeleckich, lub przed uderzeniami w golfie lub tenisie. Nie wynaleziono dotychczas sprzętu, który niezawodnie i dokładnie mierzy EEG podczas ruchu.

            W kolejnych sekcjach omówiono dwa obszary badawcze, a następnie przedstawiono protokół kliniczny, który był używany w treningu mistrza olimpijskiego.

            Chociaż model Wilsona zauważa, że to, co sportowiec wnosi do otoczenia, ma znaczenie dla treningu, przeprowadzono kilka badań, aby dowiedzieć się, jakie są predyspozycje sportowca do osiągania dobrych wyników podczas stresu. Możliwe jest ustalenie, czy sportowcy mają różne zdolności, które mogą wpływać na ich zdolność do wykonywania, i faktycznie klinicysta / trener może wprowadzić zmiany w sposobie nauczania tych sportowców w oparciu o te informacje. Na przykład rytmy alfa w spoczynku są związane z lepszym przetwarzaniem informacji podczas zadań poznawczych i sensomotorycznych[19]. Dodatkowo, Wilson i Hamilton (1983) odkryli, że lekkoatleci, którzy byli w górnej połowie poziomu umiejętności, na podstawie wyników osiąganych przez ich zespół, mieli więcej O1– T3 alfa w spoczynku niż sportowcy z dolnej połowy poziomu zespołu. Wilson, Ainsworth i Bird (1985) stwierdzili, że sportowcy, którzy mieli więcej O1– T3 alfa w spoczynku z zamkniętymi oczami, radzili sobie lepiej ze stresem zawodów w siatkówce (jak zauważono w ocenach dwóch trenerów) niż ci z niższymi odczytami alfa . Te odkrycia mogą zidentyfikować tych sportowców, którzy potrzebują treningu, aby działać pod wpływem stresu zawodów. Babiloni i współpracownicy (2010) zastosowali tomografię o niskiej rozdzielczości (LORETA) i stwierdzili, że alfa w spoczynku, przy zamkniętych oczach, w okolicy ciemieniowej i potylicznej, była wyższa u elitarnych sportowców karate w porównaniu z mniej wykwalifikowanymi sportowcami karate i niesportowcami. Powtórzyli te wyniki u elitarnych gimnastyczek rytmicznych w porównaniu z niesportowcami. To, czy sportowcy są genetycznie obdarzeni zwiększoną alfa, czy też jest to wynik treningu, aby stać się elitarnym sportowcem, musi zostać zbadane w ramach badań podłużnych. Jest pewne, że elitarni sportowcy są inni. A sposób ich trenowania w BF / NF również jest inny niż szkolenie tych, którzy są mniej wykwalifikowanymi sportowcami.

            Hatfield i in. (2006) przedstawili obszerny przegląd literatury sportowej w zakresie EEG, która wspiera  wykorzystanie NF w sporcie. Zainteresowanych czytelników zachęca się do zapoznania się z obszerną analizą tych badań.[20]

            Bardzo uproszczona ich interpretacja zawiera następujące wnioski:

  1. Wymagania sportu skutkują efektywnym wykorzystaniem zasobów korowych specyficznych dla zadania; to znaczy, wykonuje się tę samą ilość pracy, ale przy mniejszej aktywacji lub wysiłku korowym.
  2. Działanie eksperckie wiąże się z wyciszeniem lewej półkuli, a w niektórych przypadkach wyciszeniem prawej półkuli.
  3. Zadania są lepiej wykonywane, jeśli dana osoba nauczy się być bardziej „automatyczna” niż zaangażowana w „myślenie”.
  4. Neurofeedback można wykorzystać do stworzenia zmian w aktywności kory, które są związane z wynikami ekspertów w sporcie.

            Odkrycia te mogą dostarczyć wskazówek klinicznych i badawczych, jak badać i trenować sportowców z zapisem EEG. Zaleca się ostrożność, ponieważ wiele czynników wpływa na wyniki. Na przykład, podczas gdy większość badaczy sugeruje, że wzrost alfa jest związany z lepszą wydajnością, Shelley-Tremblay, Shugrue i Klein (2006) odkryli, że wzrost aktywności beta zamiast jej zmniejszenia występował u golfistów podczas bardziej skutecznych puttów (pchnięcie piłki do dołka). Przypisują tę różnicę posiadaniu początkujących golfistów w populacji testowej[21].

 

Trening EEG u sportowców

            W praktyce neurofeedback stosowanego na sportowcach używa się jednokanałowej oceny EEG, która obejmuje ocenę czterech wskaźników, które zdaniem badaczy są związane z możliwością wykonywania dobrych czynności podczas uprawiania sportu. Po pierwsze, średni stosunek mocy theta / beta służy do określenia, czy możliwe kliniczne zaburzenia uwagi (zaburzenia uwagi, autyzm itp.) są prawdopodobnie obecne i wymagają dalszej oceny przez profesjonalistę. Sportowiec z zaburzeniami związanymi z mózgiem może rywalizować na najwyższym poziomie w sporcie, ale aby zmniejszyć prawdopodobieństwo, że poważniejsze problemy leżą u podstaw problemów klinicznych sportowca i zapewnić lepsze protokoły treningowe, powinien zostać skierowany do specjalisty w celu przeprowadzenia pełnej kontroli[22]. Jeśli stosunek theta / beta jest normalny (w porównaniu z bazą danych dotyczącej zdrowych ludzi), ale widzi się inne nietypowe wyniki EEG, takie jak wrzecionowe beta, brak alfa, lub istnieje obszerna historia niepowodzeń szkolnych, zaburzeń czytania lub niemożności uczęszczania do szkoły, sportowiec powinien zostać skierowany do specjalisty. W proponowanym protokole, połączone uszy z aktywną elektrodą w Cz są używane do określenia dominujących częstotliwości, gdy sportowiec jest w spoczynku, wykonując test Stroopa, zadania matematyczne, zadanie czasu reakcji, obrazowanie, przewidywanie i reagowanie na stresor hałasowy z okresem regeneracji między zdarzeniami. Częstotliwości 7, 8 i 9 Hz są również oceniane w spoczynku z zamkniętymi oczami w porównaniu do wizualizacji wydarzenia sportowego w celu oceny potencjalnej zdolności obrazowania. Zazwyczaj ci, którzy zgłaszają wysoką zdolność obrazowania (zdolne do uwzględnienia szczegółowych, multisensorycznych jakości, które mają żywość i klarowność), mają wyższą częstotliwość podczas projektowania obrazów w porównaniu ze stanem spoczynku. Nie wszyscy sportowcy, którzy zgłaszają dobre zdolności obrazowania, wykazują tę samą częstotliwość, a niektórzy sportowcy zgłaszają „uczucie”, „rozmowę” lub „wiedzę”, ale nie wykazują wysokich częstotliwości przy Cz.
            Po interpretacji pierwszego współczynnika, następne trzy wskaźniki oparte są na pracy Thompsona i Thompsona (2006), która koncentruje się na interpretacji znaczenia i standardów danych. Drugi współczynnik nazywany jest „zdolnością do rozwiązywania problemów” i sugeruje, że sportowiec może przetwarzać informacje spoza ciała (6–10 / 16–20 Hz); trzeci stosunek to „intensywność / zbyt trudne próby” (19–22 / 11–12 Hz), a ostatni współczynnik to „zajęty mózg” (26–34 / 13–15 Hz)[23].

            Kiedy pojawia się potwierdzenie problemu zarówno przez częstotliwość fal mózgowych EEG, jak i samoopis, współczynnik ten jest przeznaczony do treningu. Na przykład, jeśli „zajęty mózg” lub negatywny dialog wewnętrzny są uważane za największy problem, uspokojenie (wzmocnienie alfa) i redukcja dialogu wewnętrznego (tłumienie wysokiej bety) są ukierunkowane na Cz, a czasami na F3. Jeśli zgłaszanym problemem jest błądzenie uwagi, wówczas rozpoczyna się tłumienie theta w Cz i dąży się do wzmocnienia rytmu sensomotorycznego (SMR), aby zachęcić do samoregulacji aktywności  związanej z afektem.

            Aby uzyskać więcej informacji na temat typowego treningu sportowca, warto zobaczyć pracę Stracka, Wilsona i Lindena (2010)[24] oraz program Harknessa, omówiony poniżej.

 

Wiele programów BF/NF

           Opublikowano kilka badań, w których stosowano wiele miar BF i NF. Na przykład Peper i Schmid (1984) wykorzystali EDA (reakcja elektrodermalna), temperaturę i HR BF (biofeedback ciśnieniowy), aby osiągnąć zgodność kognitywną, emocji i reakcji na stres, jednocześnie ułatwiając zespołowe występy w różnych układach tanecznych w elitarnych zawodach gimnastyk rytmicznej. Podczas tej olimpijskiej konsultacji sportowej wyżej wymieniony trening biofeedback został połączony z próbą umysłową w celu zwiększenia koncentracji i koordynacji między partnerami, żeby osiągnąć wysokie poziomy wydajności. Temperaturę mierzono zdalnie za pomocą technologii lasera na podczerwień, aby zapewnić ocenę i informację zwrotną w krytycznych momentach przed zawodami. Sportowcy zgłaszali mniejszy stres i większe korzyści wynikające z poprawy wyników.[25]

 

Rozszerzone studium przypadku mistrza olimpijskiego

            Pojedynczym przykładem rozległego i wszechstronnego programu terapii BF/NF w sporcie jest ten, który przedstawił Harkness ze sportowcem, który zdobył pierwszy w historii złoty medal olimpijski dla Indii.[26] Harkness relacjonował: „Myślę, że sukces w mojej konsultacji z nim polegał na zrozumieniu, jak i dlaczego presja przejawia się w błędach technicznych i gdzie należy interweniować, aby skorygować te błędy. Abhinav jest wytrawnym profesjonalistą, niezwykle utalentowanym i zdeterminowanym sportowcem, a kiedy przybył na terapię, był już mistrzem świata ”.

            Aby zakwalifikować się do finału olimpijskiego w strzelectwie, prawdopodobnie trzeba strzelić w cel 56 razy na 60 trafień. W ostatniej rundzie strzały są punktowane z miejscami dziesiętnymi. Tak więc strzał, który trafia w cel środkiem śrutu, daje wynik 10,9, a strzał, który trafia cel krawędzią śrutu – 10,0. Abhinov strzelił 10,8 swoim ostatnim strzałem, aby zapewnić sobie złoty medal – 0,2 mm od idealnej odległości z 10 metrów.

            Jeśli chodzi o szkolenie NF/BF, które mu zapewniono, zastosowano szereg metod i około 150 godzin szkolenia zostało ukończonych w ciągu 6 miesięcy poprzedzających igrzyska olimpijskie. Każdy dzień zaczynał się od oddychania przeponowego za pomocą brzusznych i piersiowych czujników rozciągania. Na początku interwencji trenowano reakcję elektrodermalną (EDR), dopóki kontrola Abhinava nie stała się zbyt subtelna, aby urządzenie mogło ją wykryć. Szkolenie obniżające EDR podczas oglądania filmów DVD z jego występami na zawodach wydawało się szczególnie pomocne. Trening w zakresie temperatury obwodowej był modalnością typu „hit and miss” i nie był kontynuowany, ponieważ pokazanie zbyt niskich temperatur mogło zniechęcić i zagrozić jego motywacji.

            Pierwszym obszarem trenowanym z NF było podwyższenie poziomu alfa w punkcie T3 (aby wyciszyć jego wewnętrzny monolog). Trening częstotliwości HRV (zmienność rytmu zatokowego) w celu uzyskania kontroli nad amplitudą niskich i wysokich częstotliwości wykazał początkową poprawę, która ostatecznie została utracona w miarę zbliżania się zawodów. Ostatecznie zaprzestano trenować HRV, ponieważ słabe wyniki mogły zostać zinterpretowane przez sportowca jako zwiastun słabego strzelania.

            W końcu sportowiec i Harkness trenowali RSA (zmienność rytmu serca zsynchronizowana z oddychaniem) z częstotliwością sześciu oddechów na minutę, trzech oddechów na minutę i dwóch oddechów na minutę, z 40-sekundowymi przerwami. Te długie przerwy były bardzo przydatne, ponieważ strzelanie do celu odbywa się podczas wstrzymywania oddechu. Kiedy strzelcy są niespokojni, mogą nie doceniać swojej zdolności wstrzymywania oddechu i odczuwać presję, aby strzelić, zanim zabraknie im tchu. Nauka pokonywania bodźców inhalacyjnych usunęła część stresu związanego z ich wyzwalaniem. Ważne były również kwestie związane z rezygnacją z odruchu mrugnięcia okiem w okresie poprzedzającym krytyczne momenty.

            Wyzwaniem podczas treningu NF pod kątem wydajności jest osiągnięcie połączenia ostrego skupienia bez umysłowej zajętości. Wielu praktykujących trenuje wysoki poziom alfa (11–13 Hz) jako formę treningu wydolnościowego, ponieważ uważa się, że wysoki poziom alfa jest związany z wysoką wydajnością. Widzimy wyższy poziom alfa przy zamkniętych oczach u elitarnych sportowców w porównaniu z niesportowcami, ale obserwujemy niższy poziom wysokiego alfa przy otwartych oczach. Nie każdy sportowiec pasuje do tego schematu. U Abhinava alfa był wzmacniany, podczas gdy theta był tłumiony na T3. W przypadku Cz i Oz wzmacnianie obejmowało częśtotliwości 12–15 Hz lub 15–18 Hz, co zapewniało ostrzejsze, wąskie skupienie uwagi.

            Kiedy niektórzy sportowcy są pytani, jak odczuwają podwyższenie danej częstotliwości, po prostu się uśmiechają i wzruszają ramionami. Z drugiej strony Abhinav miał doskonałą samoświadomość, więc był w stanie udzielić precyzyjnej informacji zwrotnej na temat odczuć na dowolnej wyuczonej długości fali. Ta umiejętność pozwoliła pracować jako zespół eksperymentalny z częstotliwościami, które wydawały się dawać najlepszą odpowiedź.

 

Opinie poolimpijskie

            Przed igrzyskami częstotliwości i miejsca na głowie do terapii nie były do końca jasne. Debata na temat tego, co trenować w Cz, Pz i O, koncentrowała się wokół dylematu, czy Abhinav powinien być wyjątkowo spokojny, aby nie drżał, gdy patrzył, ale pozostawał również czujny i wystarczająco reaktywny, aby wywołać reakcję, gdy cel znalazł się w centrum jego wzroku.

            Poolimpijskie opinie Abhinava wskazywały, że T3 alfa najbardziej pomogło mu w spokojnym strzelaniu podczas gorączki zawodów. Najwygodniej czuł się trenując z częstotliwością 10–13 Hz na Pz, ale pobił rekordy świata trenując z częstotliwością 15–18 Hz na Cz. To jest częstotliwość, na której Harkness i Abhinav skupili się najbardziej. Chociaż Abhinavowi nie podobało się to tak bardzo, jak 10-13 Hz na Pz, czuł, że bardziej dokładnie przypomina stan rywalizacji. Harkness i Abhinav również obniżyli częstotliwość beta 22–26 i 26–30 Hz na częstotliwości Pz, aby zmniejszyć aktywność zajętego mózgu.

            Harkness i Abhinav przerwali trening NF po 80 godzinach. Wstępne szkolenie odbyło się „na krześle”, a następne przeniesiono na ośrodek szkoleniowy. Równą ilość czasu spędzali trenując na krześle i w trakcie strzelania.

            Po igrzyskach olimpijskich Harkness trenował sportowców, aby obniżali beta w obszarze T3, zamiast trenować niską alfa. Wydaje się, że bardziej odpowiada to wyciszeniu wewnętrznego monologu. Dodatkowo, trening hamujący zapobiega wpływowi subtelnego napięcia mięśni szczęki na wyniki, ponieważ sportowcy mogą „oszukiwać” stosując strategię „treningu wzmacniającego” i zwiększać swoje wyniki poprzez subtelne napięcie szczęki. Ponadto Harkness stosował treningi obniżające thetę na F3 i obniżał częstotliwość 15-38 Hz na F4, aby wzmocnić strategię „podejścia” na lewej półkuli, jednocześnie zmniejszając strategię „unikania” prawej. Kliniczne wrażenie Harknessa jest takie, że zwiększa to pewność siebie i agresję.

 

BF/NF w połączeniu z innymi strategiami sportowymi

 

 

            Biofeedback (BF) i neurofeedback (EEG BF lub NF) oferują wiele możliwości rozwoju i doskonalenia różnych umiejętności potrzebnych do zdobywania osiągnięć w sporcie. Zazwyczaj umiejętności umysłowe uznawane za ważne w sporcie obejmują rozmowę wewnętrzną, wyobraźnię, wyznaczanie celów, zarządzanie energią, skupienie uwagi, pewność siebie i gotowość do rywalizacji[1]. Dodatkowo BF / NF mogą przynieść korzyści w redukcji zmęczenia, zapobieganiu urazom, regeneracji oraz w przyspieszeniu uczenia się /wykonywania umiejętności.

            BF w sporcie ma długą historię wynalazczości z trenerami, sportowcami i psychologami sportowymi projektującymi lub dostosowującymi urządzenia do dalszego treningu sportowego. Przykłady obejmują użycie poziomicy stolarskiej na kanadyjskim czółnie lub kajaku w celu uzyskania informacji o ruchu ciała na wodzie; stanie z jedną stopą na każdej z dwóch wag w celu pomiaru zmian ciśnienia ciała podczas wydarzeń strzeleckich; taśma klejąca na czole, ostrzegająca sportowca o skurczach mięśni; lub trener ściskający dłonie swoim sportowcom w celu określenia temperatury skóry i pocenia się rąk, co może być dokładnym wskaźnikiem nie tylko gotowości do zawodów, ale także obawy przed porażką.

            Wykorzystanie profesjonalnie zarządzanego BF / NF w sporcie zyskało mocniejszy przyczółek w sporcie zawodowym, np. w klubach piłkarskich we Włoszech, Anglii i Hiszpanii[2] oraz w drużynach hokejowych w Kanadzie, gdzie włączono BF / NF do programów szkoleniowych. Drużyny olimpijskie z Ameryki Północnej, Europy, Azji i Południowej Afryki nadal zwiększają liczbę uczestników, którym zapewnia się BF / NF w specjalnie zaprojektowanym pomieszczeniu[3]. Prywatne kluby wielu dyscyplin sportowych kupują obecnie sprzęt BF / NF do wspomagania w dyscyplinach takich jak gimnastyka, baseball, judo, tenis i inne sporty. Niektóre kluby korzystają z usług profesjonalnie wyszkolonych konsultantów, inne kupują sprzęt, a ich personel sportowy „uczy się na bieżąco” korzystania z tych narzędzi.

            Praktykujący BF/NF w sporcie zasadniczo podążali za paradygmatami używanymi w tradycyjnym stosowaniu BF do celów medycznych i psychologicznych. Niedawno zaproponowano modele integracji BF/NF z otoczeniem sportowym[4][5]. W kilku przeglądach przedstawiono tylko te badania, w których uczestniczyli sportowcy, biorąc pod uwagę, że istnieje znacząca różnica między nimi a nie-sportowcami, którzy często są badani.

            Większość prac opublikowanych na temat BF/NF w sporcie składa się z badań terenowych lub interwencji klinicznych, przy bardzo niewielu dobrze kontrolowanych projektach badawczych. Celem tego opracowania jest przedstawienie podsumowania, a nie dogłębnego, krytycznego przeglądu literatury, aby zilustrować istniejące możliwości. Brak odpowiednich grup kontrolnych, niejasna metodologia i metody statystyczne, uwzględnienie niewalidowanych miar wyników i tym podobne, w wielu przypadkach uniemożliwiają wyciągnięcie mocnych wniosków, jednak, ogólnie rzecz biorąc, zachęcające raporty o wynikach wydają się stanowić pomocne wskazówki i sugestie dotyczące przyszłych badań. Ponadto, bardzo niewiele badań zostało przeprowadzonych w rzeczywistych warunkach sportowych, ze względu na zakaz używania sprzętu badawczego w sporcie. Czytelników zainteresowanych bardziej dogłębnymi przeglądami BF w literaturze sportowej odsyła się do innych źródeł (Ash i Zellner, 1977; Blumenstein, BarEli i Tenenbaum, 2002; Collins i McPherson, 2006; Hatfield i Landers, 1983; Leonards, 2003a , 2003b; Petruzzello, Landers i Salazar, 1991; Sime, 1985; Tenenbaum, Corbett i Kitsantas, 2002; Wilson i Hamilton, 1983; Zaichkowsky i Fuchs, 1988). W przypadku recenzji skupiających się na EEG i EEG BF w literaturze sportowej czytelnicy mogą znaleźć inne interesujące badania (Gruzelier, Egner i Vernon, 2006; Hammond, 2007; Hatfield, Haufler i Spalding, 2006; Hatfield i Hillman, 2001; Lawton , Hung, Saarela i Hatfield, 1998; Vernon, 2005).

            Aby ustalić skuteczność BF/NF w sporcie, należy wykazać co najmniej, że:

  1. System monitorujący biofeedback jest odpowiedni dla optymalnej wydajności, a zmiany w zapisie systemu są związane z poprawą wydajności (funkcjonowanie ukazane przez system jest „wystarczająco dobre” i nie wymaga poprawy). Na przykład temperatura dłoni lub stóp może nie wpływać niekorzystnie na biegacza maratońskiego, a trening tego systemu może nie wpływać na wyniki w czasie maratonu.
  2. Sportowiec ma braki w odpowiedniej modalności podczas wykonywania aktywności sportowej.
  3. Trening odpowiedniego systemu powoduje, że sportowiec uczy się monitorowania i kontrolowania systemu, i może to robić pod wpływem stresu zawodów.

            Zatem ustalenia i sugestie zawarte w tym opracowaniu należy traktować jako wstępne badania, z nadzieją, że inni również zaczną tworzyć programy kliniczne i badawcze BF/NF, które mają szczególne zastosowanie w sporcie. Istnieje wiele miejsc w ramach programu treningu sportowego, w których uważa się, że BF/NF mogą być pomocne, różniąc się w zależności od sportu, sportowca i obecnego etapu programu treningowego. Na przykład BF/NF można łączyć z:

  1. Treningiem fizycznym: kształtowanie siły i kondycji, zapobieganie kontuzjom, rehabilitacja urazów, kontrolowanie stref treningowych (np. tętno), ocena zmęczenia mięśni i ośrodkowego układu nerwowego.
  2. Treningiem umiejętności sportowych: efektywne i nieefektywne reakcje organizmu (mięśnie, tętno, częstość oddechów, stan mózgu itp.), dostrajanie umiejętności, spójność wykonania, wiedza o tym, kiedy ktoś jest „w strefie”.
  3. Treningiem taktycznym: obecnie filmy z nagranimi rozgrywki są używane bezpośrednio po rozgrywce, szczególnie w piłce nożnej, jako sposób na poznanie wyników. Można przekazać osobie informację zwrotną podczas oglądania lub poznać jej reakcje fizjologiczne za pośrednictwem BF/NF.
  4. Treningiem umysłowym: Umiejętności wykorzystywane przez elitarnych sportowców obejmują obrazowanie, wyznaczanie celów, kontrolę myśli, zarządzanie podnieceniem w rywalizacji, strategie radzenia sobie z rywalizacją i tak dalej. Plany przygotowania przed zawodami również można by ułatwić dzięki BF/NF.
  5. Szkoleniem społecznym: można by wdrożyć BF/NF, aby zapewnić informacje zwrotne na temat reakcji interpersonalnych z trenerem, zawodnikami i członkami zespołu.

 

Wymagania specyficzne dla sportu

 

            Podstawowe badania fizjologiczne i psychofizjologiczne sportowców zidentyfikowały aspekty unikalne dla elitarnych zawodników, które należy wziąć pod uwagę podczas rozwijania BF/NF w środowisku sportowym. Na przykład kontrola umysłowa umiejętności elitarnych sportowców różni się od kontroli tych, którzy są mniej uzdolnieni, a ta z kolei różni się od kontroli u niesportowców[6]. Co więcej, eksperci różnią się od tych, którzy są mniej wprawni, nawet jeśli aktywują mięśnie wykonujące te same umiejętności[7]. W badaniu z 2005 roku stwierdzono różnice w reprezentacji kory mózgowej w zależności od mięśni używanych w sporcie, które przypisano treningowi.[8] Nawet elitarni sportowcy tego samego sportu mogą różnić się od siebie psychofizjologicznie w większym stopniu niż ci badani w analogowych warunkach laboratoryjnych[9].

            Kiedy jest się zaangażowanym w ruch, zmiany w jednostce komplikują reakcje psychofizjologiczne; w związku z tym to, co mogło być optymalne w warunkach bezruchu (tj. trening w gabinecie), może nie być optymalne podczas zawodów. Na przykład podczas ruchu zmęczenie mięśni jest bardziej widoczne u mężczyzn[10], a zmiany w oddychaniu są inne u kobiet lub osób o mniejszych rozmiarach ciała[11]. Wyjątkowość występująca między sportami i w określonych okolicznościach w sporcie wymaga interwencji indywidualnych i sportowych. Na przykład podczas rajdu tenisowego gracze mogą odnieść korzyści z nauki kontrolowania stanu mózgu i ciała, co sprzyja rozluźnieniu lub aktywowaniu odpowiednich mięśni, jednocześnie skupiając swoją uwagę w „świadomy” sposób, aby dostosować się do otoczenia i przeciwnika, oraz dokonalić odpowiednią strategię przed uderzeniem piłki. Jednakże, aby oddać szybki serwis, gracze mogą potrzebować nauczyć się „reagować”, a nie myśleć, ponieważ stan mózg-ciało będzie inny. Obie sytuacje są otwarte na trening z BF/NF, z kreatywnym rozwojem protokołów i ekranów, które mogą pomóc graczowi w nauce odpowiednich umiejętności.

            W golfie istnieje wiele czynników rozpraszających uwagę, które wizualnie i słuchowo potęgują wątpliwości i lęki w umyśle golfisty. Oddychanie, zmienność tętna (HRV) i elektromiografia (EMG) mogą powodować, że gracz jest tak pochłonięty gromadzeniem i przetwarzaniem informacji, że staje się on nieświadomy zewnętrznych i wewnętrznych rozmów. Następnie, gdy rutyna przed strzałem stopniowo zmierza w kierunku punktu akcji, wyobraźnia uderzenia i niezłomne zaangażowanie w strategię i cele stają się kluczowe dla sukcesu, gdy golfista wykonuje zamach.

           

Modele do szkolenia BF/NF

 

            Modele treningowe zostały zaproponowane przez kilku autorów, ale żaden pojedynczy model nie przeszedł dokładnych testów. Wczesnym modelem sugerującym, jak zwiększyć wydajność, był „Model optymalnej wydajności i zdrowia” Wilsona i Birda (1981), określający, co jest potrzebne, a następnie, jaki trening BF/NF może najlepiej odpowiadać na potrzebę poprawy wydajności przy zachowaniu zdrowia.

           

Opracowanie modelu optymalnej wydajności

 

            Model zaczyna się od analizy zadań, koncentrując się na tym, co jest potrzebne do odniesienia sukcesu. Następna jest szczegółowa ocena osoby, przeprowadzana w celu ustalenia, czy ma ona to, co jest potrzebne do odniesienia sukcesu. Jeśli tak, następnym krokiem jest szkolenie/coaching, który koncentruje się na kontroli ciała i umysłu poprzez uwzględnienie informacji zwrotnej. Wzmocnienie dla prawidłowego zachowania, przeplatane czasem na regenerację, to zwiększona wydolność, a także dobre zdrowie.

            Pierwszym krokiem do optymalizacji wyników jest dokładne określenie, jaki zakres jest potrzebny w każdym sporcie w każdej sytuacji (fizjologicznej, psychologicznej, społecznej itp.). Wśród nich są odrębne wymagania dotyczące np. wielkości centrum koszykówki, dla gimnastyczki lub liniowego piłki nożnej; dostępność szybkokurczliwych włókien mięśniowych u sprinterów; motywacja do wytrwania w czasie; i finanse lub możliwości do uzyskania szkolenia. Dodatkowo cechy perfekcjonizmu (zawsze konieczność wykonywania rzeczy poprawnie), zdolność skupienia uwagi i kontrola stanów umysłu mogą być elementami niezbędnymi do osiągnięcia sukcesu. Drugim krokiem jest ustalenie, czy sportowiec posiada te elementy, poprzez dokładną ocenę, a następnie określenie ilości treningu niezbędnego do osiągnięcia tych cech. Trzecim krokiem jest wyszkolenie sportowca poprzez celową praktykę w celu uzyskania lub udoskonalenia elementów, które najbardziej poprawią wyniki sportowe[12]. Ten trening wymaga informacji zwrotnej na temat bezpośrednich wyników (wynik; czy piłka jest w środku czy na aut?) oraz informacji zwrotnej na temat wyników, ale tego, co organizm robił, aby uzyskać wynik. W tym miejscu BF/NF są niezbędne dla obiektywnej oceny stanów dotyczących tego, co robi/myśli wykonawca podczas dobrych i złych wyników. Umiejętności BF/NF muszą być zintegrowane z innymi umiejętnościami sportowymi i z solidnymi zasadami uczenia się umiejętności i celowym ćwiczeniem. Wreszcie sportowiec jest nagradzany za osiągnięcie celu lub postęp w jego realizacji – wygrywanie i ulepszanie. Trening BF/NF musi być „periodyzowany” w ramach całego treningu sportowego z odpowiednimi stosunkami pracy do odpoczynku, a następnie przenoszony i stosowany w środowisku zawodowym[13].

            Zazwyczaj ocena i trening BF/NF obejmuje jedną lub wszystkie z następujących czynności, ogólnie zintegrowanych z umiejętnościami treningu umysłowego: elektromiografia powierzchni czołowej (SEMG), czworoboczny SEMG, SEMG lokalizacji specyficznej dla sportu, aktywność elektrodermalna dłoni (EDA), tętno (HR) oraz HRV, częstość oddechów (RR) i umiejscowienie, temperatura powierzchni dłoni i neurofeedback w punkcie FCz związany z odprężeniem i uwagą.

            W 1997 roku opublikowano model, w jaki sposób włączyć BF do treningu umysłowego w sporcie.[14] W „Pięciostopniowym podejściu Wingate” wykorzystano HR i elektrodermalny BF jako pomoc w nauczaniu kontroli przywspółczulnej (uspokajającej) i współczulnej (aktywującej). BF/NF został zintegrowany etapami (wprowadzenie, identyfikacja, symulacja, transformacja i realizacja), które obejmowały trening relaksacyjny, obrazowanie, symulację, próbę wideo i trening w warunkach rywalizacji. Podręcznik Blumensteina szczegółowo opisuje zastosowanie modelu w zespołach sportowych[15].

           Wykorzystując obszerną pracę Hanina (2000) nad identyfikacją indywidualnej strefy optymalnej funkcji, która wykorzystuje retrospektywne raportowane przez sportowca poziomy emocjonalne oraz to, czy sportowiec znajduje się w „strefie”, czy poza nią, grupa Tenenbauma ulepszyła model poprzez połączenie fizjologicznego (np. HR, EDA, SEMG, HRV) oraz odczuwanego pobudzenia i wydajności za pomocą matematycznego modelu probabilistycznego.[16][17] Manipulując wieloma introspekcyjnymi danymi sportowca, uczuciami związanymi z gradientami afektu (zarówno pobudzenia, jak i przyjemności) oraz miarami fizjologicznymi i wydolnościowymi, określają one najlepsze strefy dla danej osoby i związane z nimi prawdopodobieństwo lepszych wyników. Nazwali to „strefami wydajności związanymi z indywidualnym afektem” (IAPZ), ponieważ procedura promuje identyfikację indywidualnych różnic w obrębie każdego gracza i sportu. Uwzględnia interaktywny charakter kilku emocji podczas wczesnych i późnych faz zawodów. Identyfikuje również modalność BF, na którą uczestnik zareagował najsilniej podczas zawodów, która jest następnie wykorzystywana do treningu. Dodatkowo, gdy sportowcy osiągali optymalne lub bliskie optymalnych poziomy, zgłaszali doświadczanie podwyższonego poziomu pobudzenia i czuli, że ich emocje są przyjemne i pomocne.

 

Neurofeedback lub EEG BF

 

            Jak wspomniano wcześniej, ponieważ pojawiło się kilka opinii na temat stosowania EEG w sporcie, tutaj przedstawiono tylko streszczenie. Ocena i trening EEG ze sportowcami wymaga tych samych standardów i praktyk, jak tych w certyfikowanym neurofeedbacku do celów klinicznych. Zakłada się, że osoby chcące prowadzić NF przeszły szkolenie i nadzór u wykwalifikowanego specjalisty ze względu na złożoność szkolenia EEG i potencjalne reakcje niepożądane[18]. Istotna różnica w sporcie polega na tym, że terapeuta musi w pełni rozumieć zadania, które sportowiec musi wykonać, aby trenować celowe stany. NF może być używany, aby pomóc sportowcom skupić uwagę w chwilach nudy i rozproszenia, wydłużyć czas, w którym się skupiają, mierzyć i trenować obrazowanie, zwiększać produktywne myślenie, ograniczać negatywne lub nieproduktywne myślenie, zwiększać świadomość myśli i uczuć oraz wchodzenie „do strefy”. Terapeuci powinni również rozszerzyć korzyści płynące z NF na proces rywalizacji poprzez integrację z dobrymi umiejętnościami psychologii sportu. Dodatkowo zaleca się trening w symulowanych warunkach współzawodnictwa, aby zwiększyć transfer do rzeczywistych zawodów. Jeśli to możliwe, ocena EEG i trening powinny być wykonywane podczas osiągania rzeczywistych wyników sportowych, co jest możliwe w sportach strzeleckich, lub przed uderzeniami w golfie lub tenisie. Nie wynaleziono dotychczas sprzętu, który niezawodnie i dokładnie mierzy EEG podczas ruchu.

            W kolejnych sekcjach omówiono dwa obszary badawcze, a następnie przedstawiono protokół kliniczny, który był używany w treningu mistrza olimpijskiego.

            Chociaż model Wilsona zauważa, że to, co sportowiec wnosi do otoczenia, ma znaczenie dla treningu, przeprowadzono kilka badań, aby dowiedzieć się, jakie są predyspozycje sportowca do osiągania dobrych wyników podczas stresu. Możliwe jest ustalenie, czy sportowcy mają różne zdolności, które mogą wpływać na ich zdolność do wykonywania, i faktycznie klinicysta / trener może wprowadzić zmiany w sposobie nauczania tych sportowców w oparciu o te informacje. Na przykład rytmy alfa w spoczynku są związane z lepszym przetwarzaniem informacji podczas zadań poznawczych i sensomotorycznych[19]. Dodatkowo, Wilson i Hamilton (1983) odkryli, że lekkoatleci, którzy byli w górnej połowie poziomu umiejętności, na podstawie wyników osiąganych przez ich zespół, mieli więcej O1– T3 alfa w spoczynku niż sportowcy z dolnej połowy poziomu zespołu. Wilson, Ainsworth i Bird (1985) stwierdzili, że sportowcy, którzy mieli więcej O1– T3 alfa w spoczynku z zamkniętymi oczami, radzili sobie lepiej ze stresem zawodów w siatkówce (jak zauważono w ocenach dwóch trenerów) niż ci z niższymi odczytami alfa . Te odkrycia mogą zidentyfikować tych sportowców, którzy potrzebują treningu, aby działać pod wpływem stresu zawodów. Babiloni i współpracownicy (2010) zastosowali tomografię o niskiej rozdzielczości (LORETA) i stwierdzili, że alfa w spoczynku, przy zamkniętych oczach, w okolicy ciemieniowej i potylicznej, była wyższa u elitarnych sportowców karate w porównaniu z mniej wykwalifikowanymi sportowcami karate i niesportowcami. Powtórzyli te wyniki u elitarnych gimnastyczek rytmicznych w porównaniu z niesportowcami. To, czy sportowcy są genetycznie obdarzeni zwiększoną alfa, czy też jest to wynik treningu, aby stać się elitarnym sportowcem, musi zostać zbadane w ramach badań podłużnych. Jest pewne, że elitarni sportowcy są inni. A sposób ich trenowania w BF / NF również jest inny niż szkolenie tych, którzy są mniej wykwalifikowanymi sportowcami.

            Hatfield i in. (2006) przedstawili obszerny przegląd literatury sportowej w zakresie EEG, która wspiera  wykorzystanie NF w sporcie. Zainteresowanych czytelników zachęca się do zapoznania się z obszerną analizą tych badań.[20]

            Bardzo uproszczona ich interpretacja zawiera następujące wnioski:

  1. Wymagania sportu skutkują efektywnym wykorzystaniem zasobów korowych specyficznych dla zadania; to znaczy, wykonuje się tę samą ilość pracy, ale przy mniejszej aktywacji lub wysiłku korowym.
  2. Działanie eksperckie wiąże się z wyciszeniem lewej półkuli, a w niektórych przypadkach wyciszeniem prawej półkuli.
  3. Zadania są lepiej wykonywane, jeśli dana osoba nauczy się być bardziej „automatyczna” niż zaangażowana w „myślenie”.
  4. Neurofeedback można wykorzystać do stworzenia zmian w aktywności kory, które są związane z wynikami ekspertów w sporcie.

            Odkrycia te mogą dostarczyć wskazówek klinicznych i badawczych, jak badać i trenować sportowców z zapisem EEG. Zaleca się ostrożność, ponieważ wiele czynników wpływa na wyniki. Na przykład, podczas gdy większość badaczy sugeruje, że wzrost alfa jest związany z lepszą wydajnością, Shelley-Tremblay, Shugrue i Klein (2006) odkryli, że wzrost aktywności beta zamiast jej zmniejszenia występował u golfistów podczas bardziej skutecznych puttów (pchnięcie piłki do dołka). Przypisują tę różnicę posiadaniu początkujących golfistów w populacji testowej[21].

 

Trening EEG u sportowców

 

            W praktyce neurofeedback stosowanego na sportowcach używa się jednokanałowej oceny EEG, która obejmuje ocenę czterech wskaźników, które zdaniem badaczy są związane z możliwością wykonywania dobrych czynności podczas uprawiania sportu. Po pierwsze, średni stosunek mocy theta / beta służy do określenia, czy możliwe kliniczne zaburzenia uwagi (zaburzenia uwagi, autyzm itp.) są prawdopodobnie obecne i wymagają dalszej oceny przez profesjonalistę. Sportowiec z zaburzeniami związanymi z mózgiem może rywalizować na najwyższym poziomie w sporcie, ale aby zmniejszyć prawdopodobieństwo, że poważniejsze problemy leżą u podstaw problemów klinicznych sportowca i zapewnić lepsze protokoły treningowe, powinien zostać skierowany do specjalisty w celu przeprowadzenia pełnej kontroli[22]. Jeśli stosunek theta / beta jest normalny (w porównaniu z bazą danych dotyczącej zdrowych ludzi), ale widzi się inne nietypowe wyniki EEG, takie jak wrzecionowe beta, brak alfa, lub istnieje obszerna historia niepowodzeń szkolnych, zaburzeń czytania lub niemożności uczęszczania do szkoły, sportowiec powinien zostać skierowany do specjalisty. W proponowanym protokole, połączone uszy z aktywną elektrodą w Cz są używane do określenia dominujących częstotliwości, gdy sportowiec jest w spoczynku, wykonując test Stroopa, zadania matematyczne, zadanie czasu reakcji, obrazowanie, przewidywanie i reagowanie na stresor hałasowy z okresem regeneracji między zdarzeniami. Częstotliwości 7, 8 i 9 Hz są również oceniane w spoczynku z zamkniętymi oczami w porównaniu do wizualizacji wydarzenia sportowego w celu oceny potencjalnej zdolności obrazowania. Zazwyczaj ci, którzy zgłaszają wysoką zdolność obrazowania (zdolne do uwzględnienia szczegółowych, multisensorycznych jakości, które mają żywość i klarowność), mają wyższą częstotliwość podczas projektowania obrazów w porównaniu ze stanem spoczynku. Nie wszyscy sportowcy, którzy zgłaszają dobre zdolności obrazowania, wykazują tę samą częstotliwość, a niektórzy sportowcy zgłaszają „uczucie”, „rozmowę” lub „wiedzę”, ale nie wykazują wysokich częstotliwości przy Cz.
            Po interpretacji pierwszego współczynnika, następne trzy wskaźniki oparte są na pracy Thompsona i Thompsona (2006), która koncentruje się na interpretacji znaczenia i standardów danych. Drugi współczynnik nazywany jest „zdolnością do rozwiązywania problemów” i sugeruje, że sportowiec może przetwarzać informacje spoza ciała (6–10 / 16–20 Hz); trzeci stosunek to „intensywność / zbyt trudne próby” (19–22 / 11–12 Hz), a ostatni współczynnik to „zajęty mózg” (26–34 / 13–15 Hz)[23].

            Kiedy pojawia się potwierdzenie problemu zarówno przez częstotliwość fal mózgowych EEG, jak i samoopis, współczynnik ten jest przeznaczony do treningu. Na przykład, jeśli „zajęty mózg” lub negatywny dialog wewnętrzny są uważane za największy problem, uspokojenie (wzmocnienie alfa) i redukcja dialogu wewnętrznego (tłumienie wysokiej bety) są ukierunkowane na Cz, a czasami na F3. Jeśli zgłaszanym problemem jest błądzenie uwagi, wówczas rozpoczyna się tłumienie theta w Cz i dąży się do wzmocnienia rytmu sensomotorycznego (SMR), aby zachęcić do samoregulacji aktywności  związanej z afektem.

            Aby uzyskać więcej informacji na temat typowego treningu sportowca, warto zobaczyć pracę Stracka, Wilsona i Lindena (2010)[24] oraz program Harknessa, omówiony poniżej.

 

Wiele programów BF/NF

 

           Opublikowano kilka badań, w których stosowano wiele miar BF i NF. Na przykład Peper i Schmid (1984) wykorzystali EDA (reakcja elektrodermalna), temperaturę i HR BF (biofeedback ciśnieniowy), aby osiągnąć zgodność kognitywną, emocji i reakcji na stres, jednocześnie ułatwiając zespołowe występy w różnych układach tanecznych w elitarnych zawodach gimnastyk rytmicznej. Podczas tej olimpijskiej konsultacji sportowej wyżej wymieniony trening biofeedback został połączony z próbą umysłową w celu zwiększenia koncentracji i koordynacji między partnerami, żeby osiągnąć wysokie poziomy wydajności. Temperaturę mierzono zdalnie za pomocą technologii lasera na podczerwień, aby zapewnić ocenę i informację zwrotną w krytycznych momentach przed zawodami. Sportowcy zgłaszali mniejszy stres i większe korzyści wynikające z poprawy wyników.[25]

 

Rozszerzone studium przypadku mistrza olimpijskiego

 

            Pojedynczym przykładem rozległego i wszechstronnego programu terapii BF/NF w sporcie jest ten, który przedstawił Harkness ze sportowcem, który zdobył pierwszy w historii złoty medal olimpijski dla Indii.[26] Harkness relacjonował: „Myślę, że sukces w mojej konsultacji z nim polegał na zrozumieniu, jak i dlaczego presja przejawia się w błędach technicznych i gdzie należy interweniować, aby skorygować te błędy. Abhinav jest wytrawnym profesjonalistą, niezwykle utalentowanym i zdeterminowanym sportowcem, a kiedy przybył na terapię, był już mistrzem świata ”.

            Aby zakwalifikować się do finału olimpijskiego w strzelectwie, prawdopodobnie trzeba strzelić w cel 56 razy na 60 trafień. W ostatniej rundzie strzały są punktowane z miejscami dziesiętnymi. Tak więc strzał, który trafia w cel środkiem śrutu, daje wynik 10,9, a strzał, który trafia cel krawędzią śrutu – 10,0. Abhinov strzelił 10,8 swoim ostatnim strzałem, aby zapewnić sobie złoty medal – 0,2 mm od idealnej odległości z 10 metrów.

            Jeśli chodzi o szkolenie NF/BF, które mu zapewniono, zastosowano szereg metod i około 150 godzin szkolenia zostało ukończonych w ciągu 6 miesięcy poprzedzających igrzyska olimpijskie. Każdy dzień zaczynał się od oddychania przeponowego za pomocą brzusznych i piersiowych czujników rozciągania. Na początku interwencji trenowano reakcję elektrodermalną (EDR), dopóki kontrola Abhinava nie stała się zbyt subtelna, aby urządzenie mogło ją wykryć. Szkolenie obniżające EDR podczas oglądania filmów DVD z jego występami na zawodach wydawało się szczególnie pomocne. Trening w zakresie temperatury obwodowej był modalnością typu „hit and miss” i nie był kontynuowany, ponieważ pokazanie zbyt niskich temperatur mogło zniechęcić i zagrozić jego motywacji.

            Pierwszym obszarem trenowanym z NF było podwyższenie poziomu alfa w punkcie T3 (aby wyciszyć jego wewnętrzny monolog). Trening częstotliwości HRV (zmienność rytmu zatokowego) w celu uzyskania kontroli nad amplitudą niskich i wysokich częstotliwości wykazał początkową poprawę, która ostatecznie została utracona w miarę zbliżania się zawodów. Ostatecznie zaprzestano trenować HRV, ponieważ słabe wyniki mogły zostać zinterpretowane przez sportowca jako zwiastun słabego strzelania.

            W końcu sportowiec i Harkness trenowali RSA (zmienność rytmu serca zsynchronizowana z oddychaniem) z częstotliwością sześciu oddechów na minutę, trzech oddechów na minutę i dwóch oddechów na minutę, z 40-sekundowymi przerwami. Te długie przerwy były bardzo przydatne, ponieważ strzelanie do celu odbywa się podczas wstrzymywania oddechu. Kiedy strzelcy są niespokojni, mogą nie doceniać swojej zdolności wstrzymywania oddechu i odczuwać presję, aby strzelić, zanim zabraknie im tchu. Nauka pokonywania bodźców inhalacyjnych usunęła część stresu związanego z ich wyzwalaniem. Ważne były również kwestie związane z rezygnacją z odruchu mrugnięcia okiem w okresie poprzedzającym krytyczne momenty.

            Wyzwaniem podczas treningu NF pod kątem wydajności jest osiągnięcie połączenia ostrego skupienia bez umysłowej zajętości. Wielu praktykujących trenuje wysoki poziom alfa (11–13 Hz) jako formę treningu wydolnościowego, ponieważ uważa się, że wysoki poziom alfa jest związany z wysoką wydajnością. Widzimy wyższy poziom alfa przy zamkniętych oczach u elitarnych sportowców w porównaniu z niesportowcami, ale obserwujemy niższy poziom wysokiego alfa przy otwartych oczach. Nie każdy sportowiec pasuje do tego schematu. U Abhinava alfa był wzmacniany, podczas gdy theta był tłumiony na T3. W przypadku Cz i Oz wzmacnianie obejmowało częśtotliwości 12–15 Hz lub 15–18 Hz, co zapewniało ostrzejsze, wąskie skupienie uwagi.

            Kiedy niektórzy sportowcy są pytani, jak odczuwają podwyższenie danej częstotliwości, po prostu się uśmiechają i wzruszają ramionami. Z drugiej strony Abhinav miał doskonałą samoświadomość, więc był w stanie udzielić precyzyjnej informacji zwrotnej na temat odczuć na dowolnej wyuczonej długości fali. Ta umiejętność pozwoliła pracować jako zespół eksperymentalny z częstotliwościami, które wydawały się dawać najlepszą odpowiedź.

 

Opinie poolimpijskie

 

            Przed igrzyskami częstotliwości i miejsca na głowie do terapii nie były do końca jasne. Debata na temat tego, co trenować w Cz, Pz i O, koncentrowała się wokół dylematu, czy Abhinav powinien być wyjątkowo spokojny, aby nie drżał, gdy patrzył, ale pozostawał również czujny i wystarczająco reaktywny, aby wywołać reakcję, gdy cel znalazł się w centrum jego wzroku.

            Poolimpijskie opinie Abhinava wskazywały, że T3 alfa najbardziej pomogło mu w spokojnym strzelaniu podczas gorączki zawodów. Najwygodniej czuł się trenując z częstotliwością 10–13 Hz na Pz, ale pobił rekordy świata trenując z częstotliwością 15–18 Hz na Cz. To jest częstotliwość, na której Harkness i Abhinav skupili się najbardziej. Chociaż Abhinavowi nie podobało się to tak bardzo, jak 10-13 Hz na Pz, czuł, że bardziej dokładnie przypomina stan rywalizacji. Harkness i Abhinav również obniżyli częstotliwość beta 22–26 i 26–30 Hz na częstotliwości Pz, aby zmniejszyć aktywność zajętego mózgu.

            Harkness i Abhinav przerwali trening NF po 80 godzinach. Wstępne szkolenie odbyło się „na krześle”, a następne przeniesiono na ośrodek szkoleniowy. Równą ilość czasu spędzali trenując na krześle i w trakcie strzelania.

            Po igrzyskach olimpijskich Harkness trenował sportowców, aby obniżali beta w obszarze T3, zamiast trenować niską alfa. Wydaje się, że bardziej odpowiada to wyciszeniu wewnętrznego monologu. Dodatkowo, trening hamujący zapobiega wpływowi subtelnego napięcia mięśni szczęki na wyniki, ponieważ sportowcy mogą „oszukiwać” stosując strategię „treningu wzmacniającego” i zwiększać swoje wyniki poprzez subtelne napięcie szczęki. Ponadto Harkness stosował treningi obniżające thetę na F3 i obniżał częstotliwość 15-38 Hz na F4, aby wzmocnić strategię „podejścia” na lewej półkuli, jednocześnie zmniejszając strategię „unikania” prawej. Kliniczne wrażenie Harknessa jest takie, że zwiększa to pewność siebie i agresję.

 

BF/NF w połączeniu z innymi strategiami sportowymi

 

Obrazowość

 

            Stwierdzono, że obrazowość jest skuteczna w poprawianiu wyników w sporcie (Driskell, Cooper i Moran, 1994; Feltz i Landers, 1983; Wilson i Shaw, 2012).[27][28][29] Wyobrażenia nie są tak skuteczne, jak rzeczywiste osiąganie wyników, ale kiedy każda niewielka poprawa może oznaczać różnicę między sukcesem a porażką, zrozumiałe jest, dlaczego obrazowość stała się wszechobecna w schematach treningu umysłowego. Obecne badania koncentrują się na tym, czy obrazowość działa lepiej w środowisku konkurencyjnym. Obecne wnioski można podsumować krótko – tak.[30] W badaniu Smitha i Holmesa z 2004 r. odkryto, że wideo i taśma audio pomogły golfistom w uzyskiwaniu obrazu w czasie rzeczywistym. Nie ma absolutnego dowodu na to, że kinestetyka jest silniejsza niż obrazy wizualne lub że widok obrazu z perspektywy wewnętrznej lub zewnętrznej jest ważny. Holmes (2006) przedstawia przegląd tych zagadnień[31].

            Pionierska praca Jacobsona wskazała na zmiany w SEMG kiedy sportowcy używają obrazowania.[32] Bardziej wyrafinowany sprzęt SEMG dostarczył niejednoznacznego wsparcia dla wpływu obrazowania na wydajność.[33] Wang i Morgan (1992) oraz Wuyam i wsp. (1995) stwierdzili, że wentylacja i przyspieszenie tętna były proporcjonalne do wyobrażonych ćwiczeń.[34][35] Radlo (2007) podał, że neurofeedback z aktywnym obrazowaniem poprawił wydajność śledzenia labiryntu lepiej niż obrazowanie pasywne lub procedura kontrolna.

            Skrypty używane w obrazowości, czas potrzebny do ukończenia obrazowania oraz wybór pozytywnych i negatywnych wyobrażeń to czynniki, które należy wziąć pod uwagę podczas korzystania ze obrazowości wraz z BF / NF.

 

Oglądanie filmów

 

            Blumenstein, Bar-Eli i Tenenbaum (1995) zalecają, aby sportowcy oglądali wideo po tym, jak nauczyli się samoregulacji przy użyciu multimodalnego BF[36]. Holmes, Collins i Calmels (2006) podali, że manipulowanie postawą strzelców podczas oglądania filmu (siedzenie, stanie, stanie i trzymanie pistoletu) powodowało kilka różnic w aktywności mózgu, z wyjątkiem punktu T5.[37] Brak zróżnicowania przypisują dominacji trybu wizualnego. W innym przykładzie zastosowania filmów DeMichelis (2009) kazał sportowcowi obejrzeć film, w którym został kontuzjowany, monitorując jego stan psychofizjologiczny. Film był oglądany wielokrotnie, aż stan psychofizjologii sportowca powrócił do tego samego poziomu, co w stanie przed kontuzją. Następnie uznano, że zawodnik jest gotowy do powrotu do zawodów.[38]

 

Informacje zwrotne po dobrych lub nieudanych próbach

 

            Ciekawym pytaniem jest to, czy wiedza o wynikach powinna być podawana, gdy wykonawca nie odniósł sukcesu. Chiviacowsky i Wulf (2007), nie wykorzystując ani sportowców, ani uznanego sportu, stwierdzili, że wyniki mogą być pouczające dla BF/NF. Używając zadania polegającego na rzucaniu woreczkami z fasolą (beanbag), nie znaleziono różnic między podawaniem informacji o rezultacie podczas treningu a jego brakiem; jednakże wystąpił znaczący wpływ na opóźnienie w teście zatrzymania. Te ustalenia są postrzegane jako potwierdzające pogląd, że informacja zwrotna ma właściwości motywacyjne. Dodatkowo, stosując test Stroopa, wykazano wzrost alfa po poprawnych odpowiedziach, ale nie było wzrostu alfa po błędach[39]. Carp i Compton (2009) ponadto zasugerowali, że pobudzenie korowe odgrywa rolę w modulowaniu zachowania[40]. Może to oznaczać, że trening sportowców powinien obejmować zarówno nieudane, jak i udane próby.

 

Dbałość o szczegóły po zostaniu ekspertem

 

            Wulf (2008) ustalił, że sportowcy osiągają lepsze wyniki, jeśli przyjmują zewnętrzną koncentrację uwagi (efekty ich działania), a nie bardziej wewnętrzną koncentrację uwagi (na samych ruchach). Badanie Wulfa sugeruje, że aby zoptymalizować wydajność elitarnego wykonawcy, który wyćwiczył umiejętność, wewnętrzne skupienie uwagi może hamować „automatyczne” zachowanie i faktycznie obniżać jakość wykonania[41]. Sugeruje to, że dobrze wyszkolony sportowiec powinien skupić się na podejściu „po prostu zrób to”.

 

Przyszłość BF/NF w sporcie

 

            Biofeedback i neurofeedback w sporcie będzie liderem w przyszłych badaniach i zastosowaniach, ponieważ wyniki w sporcie są mierzalne, uczestnicy są wysoce zmotywowani i mają różne stopnie zaawansowania, a pula tematyczna jest uniwersalna. Wykorzystanie BF/NF przez olimpijskie i profesjonalne zespoły/sportowców oznacza, że więcej pieniędzy zostanie zainwestowanych w rozwój mniejszego i łatwiejszego w użyciu sprzętu, z lepszą telemetrią. Tak jak BF i NF są obecnie integrowane z symulacją chirurgii medycznej, tak sport zacznie integrować BF / NF z symulacją specyficzną dla sportu. Domowe urządzenia do treningu BF / NF dla wszystkich ważnych modalności, z połączeniami z trenerami / klinicystami przez Internet, staną się częścią typowego programu treningowego dla elitarnych sportowców.

 

Opracowano na podstawie: Wilson V. S., Sime W. E., Harkness T. ”Sports” [w:] „Biofeedback. A practitioner’s guide”, 2009, New York.

[1]Williams, J. (Ed.). (2010). Applied sport psychology: Personal growth to peak performance (6th ed.). Boston: McGrawHill.

[2]Wilson, V. E., Peper, E., & Moss, D. (2006). The “mind room” in Italian soccer training: The use of biofeedback and neurofeedback for optimum performance. Biofeedback, 34(3), 79–81.

[3]Lake, H. (2010). Helping Olympians keep their eye on the ball. Retrieved from www.uottawa.ca.

[4]Blumenstein, B., Bar-Eli, N., & Tenenbaum, G. (1997). A five-step approach to mental training incorporating biofeedback. Sports Psychologist, 11, 440–453.

[5]Kamata, A., Tennenbaum, G., & Hanin, Y. L. (2002). Individual zone of optimal functioning: A probabilistic estimation. Journal of Sport and Exercise Psychology, 24, 189–208.

[6]Vallacher, R. R. (1993). Mental calibration: Forging a working relationship between mind and action. In D. M. Wegner & J. W. Pennebaker (Eds.), Handbook of mental control. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.

[7]Janson, L., Archer, T., & Norlander, T. (2003). Timing in sports performance: Psychophysiological analysis of technique in male and female athletes. Athletic Insight: The Online Journal of Sport Psychology, 5(4).

[8]Tyc, F., Boyadjian, A., & Devanne, H. (2005). Motor cortex plasticity induced by extensive training revealed by transcranial magnetic stimulation in human. European Journal of Neuroscience, 21(1), 259–266.

[9]Kamata, A., Tennenbaum, G., & Hanin, Y. L. (2002), op. cit.

[10]Hicks, A., Kent-Braun, J., & Ditor, D. (2001). Sex differences in human skeletal muscle fatigue. Exercise and Sport Sciences Reviews, 29(3), 109–112.

[11]Sheel, A., & Guenette, J. (2008). Mechanics of breathing during exercise in men and women: sex versus body size differences. Exercise and Sport Sciences Reviews, 25, 197–211.

[12]Ericsson, K. A. (2007). Deliberate practice and the modifiability of body and mind: Toward a science of the structure and acquisition of expert and elite performance. International Journal of Sport Psychology, 38, 4–34.

[13]Bompa, T., & Haff, G. (2009). Periodization: Theory and methodology of training. Champaign, IL: Human Kinestics.

[14]Blumenstein, B., Bar-Eli, N., & Tenenbaum, G. (1997), op. cit.

[15]Blumenstein, B. (2002). Biofeedback applications in sport and exercise: Research findings. In B. Blumenstein, M. Bar-Eli, & G. Tenenbaum (Eds.), Biofeedback applications in performance enhancement: Brain and body in sport and exercise. New York: Wiley.

[16]Edmonds, W. A., Tenenbaum, G., Mann, D. T. Y., Johnson, M., & Kamata, A. (2008). The effect of biofeedback training on affective regulation and simulated car-racing performance: A multiple case study analysis. Journal of Sports Sciences, 26(7), 761–773.

[17]Filho, E., Moraes, L., & Tenenbaum, G. (2008). Affective and physiological states during archery competition: Adapting and enhancing the probabilistic methodology of the individual affect-related performance zones. Journal of Applied Sport Psychology, 20, 441–456.

[18]Hammond, D. C., Stockdale, S., Hoffman, D., Ayers, M. E., & Nash, J. (2001). Adverse reactions and potential iatrogenic effects in neurofeedback training. Journal of Neurotherapy, 4(4), 57–69.

[19]Del Percio, C., Marzano, N., Tilgher, S., Fiore, A., Di Ciolo, E., Aschieri, P., et al. (2007). Pre-stimulus alpha rhythms are correlated with post-stimulus sensorimotor performance in athletes and non-athletes: A high resolution EEG study. Clinical Neurophysiology, 121, 1711–1720.

[20]Hatfield, B. D., Haufler, A. J., & Spalding, T. W. (2006) A cognitive neuroscience perspective on sport performance. In E. Acevedo & P. Ekkekakis (Eds.), Psychobiology of physical activity. Champaign, IL: Human Kinetics.

[21]Shelley-Tremblay, J., Shugrue, J., & Klein, J. (2006). Changes in EEG laterality index effects of social inhibition on putting in novice golfers. Journal of Sport Behavior, 29, 353–374.

[22]Monastra, V. J., Lynn, S., Linden, M., Lubar, J. F., Gruzelier, J., & LaVaque, T. J. (2005). Electroencephalographic biofeedback in the treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 30, 95–114.

[23]Thompson, M., & Thompson, L. (2006). Improving attention in adults and children: Differing EEG profiles and implications for training. Biofeedback, 34, 99–105.

[24]Strack, B, Wilson, V., & Linden, M. (2010). Biofeedback and neurofeedback in sport. Wheat Ridge, CO: Association of Applied Psychophysiology and Biofeedback.

[25]Peper, E., & Schmid, A. B. (1984). The use of electrodermal biofeedback for peak performance training. Somatics, 4(3), 16–18.

[26]Harkness, T. (2009a). Psykinetics and biofeedback: Abhinav Bindra wins India’s first ever individual gold medal in Beijing Olympics. Biofeedback, 37, 48–52.

[27]Driskell, J. E., Copper, C., & Moran, A. (1994). Does mental practice enhance performance? Journal of Applied Psychology, 79, 481–492.

[28]Feltz, D. L., & Landers, D. M. (1983). The effects of mental practice on motor skill learning and performance: A meta-analysis. Journal of Sport Psychology, 5, 25–27.

[29]Wilson, V. E., & Shaw, L. (2012). Imagery assessment and training with QEEG: What you see is not all there is. In W. Edmond & G. Tenenbaum (Eds), Case studies in applied psychophysiology: Neurofeedback and biofeedback treatments for advances in human performance. London, Wiley.

[30]Smith, D., Wright, C., Allsopp, A., & Westhead, H. (2007). It’s all in the mind: PETTLEP-based imagery and sport performance. Applied Sports Psychology, 19, 80–92.

[31]Holmes, P. S. (2006). The psychophysiology of imagery in sport. In E. Acevedo & P. Ekkekakis (Eds.), Psychobiology of physical activity. Champaign, IL: Human Kinetics.

[32]Jacobson, E. (1936). The course of relaxation in muscles of athletes. American Journal of Psychology, 48, 98–108.

[33]Jowdy, D. P., & Harris, D. V. (1990). Muscular responses during mental imagery as a function of motor skill level. Journal of Sport and Exercise Psychology, 12, 191–201.

[34]Wang, Y., & Morgan, W. (1992). The effect of imagery perspectives on the psychophysiological responses to imagined exercise. Behavioural Brain Research, 52, 167–174.

[35]Wuyam, B., Moosavi, S. H., Decety, J., Adams, L., Lansig, R. W. & Guz, A. (1995). Imagination of dynamic exercise produced ventilatory responses which were more apparent in competitive sportsmen. Journal of Physiology, 482, 713–724.

[36]Blumenstein, B., Bar-Eli, M., & Tenenbaum, G. (1995). The augmenting role of biofeedback: Effects of autogenic, imagery, and music training on physiological indices and athletic performance. Journal of Sports Sciences, 13, 343–354.

[37]Holmes, P., Collins, D., & Calmels, C. (2006). Electroencephalographic function equivalent during observation of action. Journal of Sport Sciences, 24, 605–617.

[38]DeMichelis, B. (2009, November). The concept of “optimizing the performance and health status.” Paper presented at Neurofeedback and Biofeedback: The New Frontiers of Empowerment in Business and Sport International Workshop, Milan, Italy.

[39]Chiviacowsky, S., & Wulf, G. (2007). Feedback after good trials enhances learning. Research Quarterly for Exercise and Sport, 78(1), 40–47.

[40]Carp, J., & Compton, R. (2009). Alpha power is influenced by performance errors. Psychophysiology, 46, 336–344.

[41]Wulf, G. (2008). Attentional focus effects in balance acrobats. Research Quarterly for Exercise and Sport, 79(3), 319–325.

Aby umówić się na wizytę diagnostyczną i wstępną sesję terapeutyczną, prosimy o kontakt telefoniczny lub mailowy.

+48 503 526 907

centrumneuroterapii@gmail.com

Zachodniopomorskie Centrum Neuroterapii

ul. 3 Maja 25-27, piętro II, gabinet 311.
70-215 Szczecin
NIP: 8522666280