Wykorzystanie metody neurofeedback w treningu funkcji poznawczych u osób starszych – systematyczny przegląd piśmiennictwa

Według danych statystycznych odsetek osób powyżej 65 roku życia w Europie w 2017 roku wyniósł 19,4%. W Polsce odsetek osób powyżej 65 roku życia był w 2017 roku poniżej średniej europejskiej. Mimo to Polska należy do krajów, w których proces starzenia się przebiega najszybciej – w ostatnich latach obserwuje się wzrost odsetka osób powyżej 65 roku życia z 13,5% w 2009 roku do 16,5% w 2017 roku [1]. Zjawisko to jest w dużej mierze związane z wydłużaniem się życia w wyniku postępu nauk medycznych i zwiększonego dostępu do świadczeń zdrowotnych [2]. Przedłużanie życia nie zawsze wiąże się z utrzymaniem zdrowia i dobrego samopoczucia. Według M. Węgrzyna tylko 7% osób powyżej 75 roku życia nie deklaruje posiadania chorób przewlekłych. Stwarza to zatem potrzebę ukierunkowania polityki państwa na rozwiązywanie złożonych problemów medycznych i społecznych osób starszych [3].

Jednym z częstych problemów osób starszych są zaburzenia poznawcze [4]. Uznaje się, że w krajach wysoko rozwiniętych częstość występowania zaburzeń poznawczych u osób powyżej 65 roku życia wynosi 5–10%, a ryzyko ich wystąpienia podwaja się co 5 lat [5]. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) upośledzenie funkcji poznawczych i demencja należą do głównych przyczyn niepełnosprawności osób starszych i dotykają 35,6 mln osób na całym świecie [6]. Według Alberta i in., łagodne upośledzenie funkcji poznawczych, które występuje u 10–20% osób starszych, nie wyklucza samodzielnego funkcjonowania; jednak w jednej trzeciej przypadków zaburzenia te mają charakter postępujący i mogą prowadzić do rozwoju demencji [7]. Narastające zaburzenia pamięci, zdolności przetwarzania informacji, rozwiązywania problemów czy szybkości reakcji powodują pogorszenie wydolności funkcjonalnej osób starszych i znaczący spadek jakości ich życia [8]. Często powoduje to konieczność zapewnienia osobom starszym opieki długoterminowej, w tym umieszczenia tych osób w placówkach opiekuńczych. Wzrost wydatków na tę formę opieki jest ogromnym obciążeniem dla budżetu państwa; dlatego obecnie konieczne jest znalezienie skutecznych strategii i form terapii zapobiegających rozwojowi i nasilaniu się deficytów poznawczych u osób starszych [3,9]

Zjawisko polifarmacji, występujące powszechnie u osób starszych, oraz ryzyko wystąpienia poważnych skutków ubocznych leków przeciw otępieniu, powodują konieczność poszukiwania niefarmakologicznych metod terapii poznawczej u osób starszych [10]. Klimowa i in. wykazali, że spośród niefarmakologicznych form terapii największy wpływ na utrzymanie transmisji synaptycznej ma aktywność fizyczna, odpowiednia dieta i trening poznawczy [11]. Jednak Zokaei i in. stwierdzili, że koszty związane z leczeniem i opieką nad osobami starszymi z zaburzeniami funkcji poznawczych znacznie przewyższały koszty prostego treningu poznawczego opartego na nowoczesnych technologiach, co uzasadnia ciągły rozwój tej formy terapii [12].

Metoda neurofeedbacku opiera się na wykorzystaniu aktywności elektrycznej mózgu, której celem jest nauczenie osób trenowanych, jak wpływać na aktywność elektryczną mózgu [13]. Uważa się, że w bioelektrycznej aktywności mózgu szczególną rolę odgrywają synchroniczne oscylacje leżące u podstaw sprawności podstawowych procesów poznawczych [14]. Zdaniem większości autorów, wraz ze stopniowym pogarszaniem się funkcji poznawczych następują zmiany w zapisach EEG, które polegają na zwiększeniu aktywności fal synchronicznych delta (1–4 Hz) i theta (4–8 Hz), i spowolnienie działania i aktywności alfa (8–12 Hz) beta (13–21 Hz) i gamma (>30 Hz), określane jako szybkie fale mózgowe [13,15]. Dlatego istotą treningu opartego na metodzie neurofeedbacku jest modyfikacja aktywności poszczególnych fal mózgowych podczas interwencji terapeutycznej poprzez wykonywanie określonych zadań [14,15]. Zgodnie z procedurą treningu na skórze głowy pacjenta umieszcza się elektrody, które mierzą aktywność elektryczną w określonych obszarach mózgu i dostarczają informacje zwrotne na ekranie monitora, zwykle w formie wizualnej lub dźwiękowej. Ta odpowiedź wskazuje, czy aktywność mózgu mieści się w zakresie określonym w protokole treningu [16].

W większości z analizowanych badań obserwowano pozytywny wpływ treningu opartego na metodzie neurofeedbacku na indywidualne funkcje poznawcze lub zmiany w zapisie EEG osób starszych. Na podstawie dotychczasowych obserwacji wydaje się, że lepsze efekty treningu opartego na metodzie neurofeedbacku zaobserwowano u osób zdrowych bez rozpoznanych zaburzeń poznawczych, co może wiązać się z potrzebą aktywnej współpracy pacjenta w trakcie treningu. Uzyskane wyniki należy jednak interpretować z ostrożnością, gdyż zgodnie z analizą recenzowanej literatury metodologia i protokoły treningowe stosowane w poszczególnych badaniach charakteryzowały się dużym zróżnicowaniem, a autorzy wskazywali na istniejące ograniczenia ich badań.

Ten artykuł ma 8 stron i jest dostępny do przeczytania w Centrum.

To może Ciebie zainteresować

Neurofeedback dla żołnierzy

Neurofeedback dla żołnierzy

Neurofeedback dla żołnierzy Obecne badanie pokazuje, że poddanie się treningowi neurofeedback aktywności ciała...

Aby umówić się na wizytę diagnostyczną i wstępną sesję terapeutyczną, prosimy o kontakt telefoniczny lub mailowy.

+48 503 526 907

centrumneuroterapii@gmail.com

Zachodniopomorskie Centrum Neuroterapii

ul. 3 Maja 25-27, piętro II, gabinet 311.
70-215 Szczecin
NIP: 8522666280